| Angielski | Polski | Skrót | Wymowa |
|---|---|---|---|
| north | północ | N | /nɔːθ/ |
| north-east | północny wschód | NE | /ˌnɔːθ ˈiːst/ |
| east | wschód | E | /iːst/ |
| south-east | południowy wschód | SE | /ˌsaʊθ ˈiːst/ |
| south | południe | S | /saʊθ/ |
| south-west | południowy zachód | SW | /ˌsaʊθ ˈwest/ |
| west | zachód | W | /west/ |
| north-west | północny zachód | NW | /ˌnɔːθ ˈwest/ |
Cztery główne strony świata po angielsku to north, east, south i west. Przydadzą ci się, gdy opisujesz, gdzie leży miasto, tłumaczysz komuś drogę albo słuchasz prognozy pogody. Poniżej znajdziesz przyimki, przy których Polacy najczęściej się mylą, przymiotniki jak northern i southern oraz nazwy geograficzne ze stronami świata.
1. Jak mówić o stronach świata po angielsku?
Strony świata to po angielsku the points of the compass albo cardinal directions. Kompas to compass, wymawiane /ˈkʌmpəs/, czyli bliżej „kampas” niż „kompas”.

Na kompasie główne kierunki idą zgodnie z ruchem wskazówek zegara: N, E, S, W. Brytyjskie dzieci zapamiętują tę kolejność zdaniem Never Eat Shredded Wheat (dosł. nigdy nie jedz płatków pszennych). Pierwsze litery słów to właśnie N, E, S, W.
Uwaga: Na angielskiej mapie W to west, czyli zachód, a nie wschód. Wschód to E jak east. Łatwo się tu pomylić, bo po polsku „wschód” też zaczyna się na W.
Pisownia: north-east czy northeast?
W brytyjskim angielskim kierunki pośrednie pisze się najczęściej z łącznikiem: north-east, south-west. W amerykańskim zwykle razem: northeast, southwest. Obie formy są poprawne, wybierz jedną i trzymaj się jej w tekście.
Strony świata piszesz małą literą: in the north, to the west. Wielka litera pojawia się tylko w nazwach własnych, np. North America, Northern Ireland, the Middle East. Tak samo jak w polskim: piszesz „na północy”, ale „Ameryka Północna”.
Wymowa: north, south i southern
Na końcu north i south jest dźwięk /θ/: język lekko między zębami, jak w think. Polacy często mówią „nort” albo „sałf”. Ćwicz powoli: north, south, mouth.
Uważaj na przymiotnik southern. Piszesz go podobnie jak south, ale wymawiasz inaczej: /ˈsʌðən/, z krótkim „a” i dźwięcznym /ð/, jak w the. Tak samo northern: /ˈnɔːðən/.
2. Przyimki: in the north of czy north of?
To najważniejsza różnica, którą warto zapamiętać. Polskie „na północy Polski” i „na północ od Warszawy” to po angielsku dwie różne konstrukcje:
| Angielski | Polski | Kiedy? |
|---|---|---|
| in the north of Poland | na północy Polski | miejsce leży w tym kraju |
| north of Warsaw | na północ od Warszawy | miejsce leży poza Warszawą |
| in northern Poland | w północnej Polsce | to samo co in the north of |
| on the south coast | na południowym wybrzeżu | wybrzeże, brzeg |
| to the east | na wschód, w kierunku wschodnim | kierunek |
| from the west | z zachodu | skąd coś przychodzi |
Po north of, south of itd. nie ma the ani from: Łódź is south-west of Warsaw, nie „south-west from Warsaw”.
Uwaga: „Na północy” to in the north, nie „on the north”. Polskie „na” kusi, żeby powiedzieć on, ale on pasuje tylko do wybrzeża albo strony: on the north coast, on the south side of the building.
Przykłady z mapy Polski:
| Angielski | Polski |
|---|---|
| Gdańsk is in the north of Poland. | Gdańsk leży na północy Polski. |
| Zakopane is in the south of Poland. | Zakopane leży na południu Polski. |
| Białystok is in north-eastern Poland. | Białystok leży w północno-wschodniej Polsce. |
| Wrocław is in the south-west of Poland. | Wrocław leży na południowym zachodzie Polski. |
| Szczecin is in the north-west of Poland. | Szczecin leży na północnym zachodzie Polski. |
| Rzeszów is in the south-east of Poland. | Rzeszów leży na południowym wschodzie Polski. |
| Łódź is south-west of Warsaw. | Łódź leży na południowy zachód od Warszawy. |
Gdy mówisz o sąsiadach, używasz to the: Poland borders Germany to the west. (Polska graniczy na zachodzie z Niemcami.) Na południu Polska graniczy z Czechami i Słowacją, na wschodzie z Ukrainą i Białorusią, na północnym wschodzie z Litwą, a na północy z Rosją (obwodem królewieckim). Dalej na północy leży Morze Bałtyckie: To the north lies the Baltic Sea.
Ruch w jakimś kierunku
Gdy jedziesz albo idziesz w jakimś kierunku, po angielsku często nie ma żadnego przyimka: Anna and Tom drove north. (Anna i Tom pojechali na północ.) Tak samo go south, head east (kierować się na wschód), turn west.
W Wielkiej Brytanii usłyszysz też słowa na -bound: northbound, southbound, eastbound, westbound. Znaczą „w kierunku północnym” itd. i widnieją na tablicach przy drogach i na peronach metra: the eastbound platform (peron w kierunku wschodnim).
3. Przymiotniki: northern, southern, eastern, western
Od stron świata tworzysz przymiotniki z końcówką -ern:
| Angielski | Polski | Wymowa |
|---|---|---|
| northern | północny | /ˈnɔːðən/ |
| southern | południowy | /ˈsʌðən/ |
| eastern | wschodni | /ˈiːstən/ |
| western | zachodni | /ˈwestən/ |
| north-eastern | północno-wschodni | /ˌnɔːθ ˈiːstən/ |
| south-western | południowo-zachodni | /ˌsaʊθ ˈwestən/ |
| Angielski | Polski |
|---|---|
| Southern Europe is warmer than Northern Europe. | Europa Południowa jest cieplejsza niż Europa Północna. |
| My grandparents live in eastern Poland. | Moi dziadkowie mieszkają we wschodniej Polsce. |
| The western part of the city is quieter. | Zachodnia część miasta jest spokojniejsza. |
Przymiotniki od stron świata działają jak wszystkie inne: stoją przed rzeczownikiem i się nie odmieniają. Jak stopniować przymiotniki i w jakiej kolejności je stawiać, przeczytasz w artykule Przymiotniki po angielsku.
Dobrze wiedzieć: W prognozie pogody usłyszysz też formy na -erly: a northerly wind to wiatr północny, czyli wiejący z północy. Uwaga, to odwrotnie niż przy -bound: northbound to ruch na północ, a northerly wind wieje z północy.
Wiatr, chmury i deszcz z różnych stron świata to stały temat prognozy pogody. Słówka i gotowe zwroty znajdziesz w artykule Pogoda po angielsku.
4. Strony świata w nazwach geograficznych
Wiele nazw ze stronami świata brzmi podobnie jak po polsku. Kilka jednak trzeba znać, bo dosłowne tłumaczenie nie zadziała:
| Angielski | Polski |
|---|---|
| the North Pole | biegun północny |
| the South Pole | biegun południowy |
| the northern lights | zorza polarna |
| the North Sea | Morze Północne |
| North America | Ameryka Północna |
| South Africa | Republika Południowej Afryki (RPA) |
| Northern Ireland | Irlandia Północna |
| the Middle East | Bliski Wschód |
| the Far East | Daleki Wschód |
| Central and Eastern Europe | Europa Środkowo-Wschodnia |
| the Wild West | Dziki Zachód |
Uwaga: Bliski Wschód to dziś po angielsku prawie zawsze the Middle East. Dosłowne the Near East spotkasz głównie w tekstach historycznych, np. o starożytności.
Strony świata pojawiają się też w zwrotach. East or west, home is best to angielski odpowiednik polskiego „wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej”. A gdy coś goes south, to nie jedzie na południe, tylko zaczyna iść źle: The project went south. (Projekt zaczął się sypać.)
5. Północ i południe: pułapki dla Polaków
Polskie słowa „północ” i „południe” mają po dwa znaczenia: kierunek i porę dnia. Po angielsku to zupełnie różne słowa:
| Polski | Angielski |
|---|---|
| na północy | in the north |
| o północy | at midnight |
| na południu | in the south |
| w południe | at noon, at midday |
| po południu | in the afternoon |
Podobnie jest ze wschodem i zachodem. Po polsku słońce ma swój „wschód” i „zachód”, a po angielsku to osobne słowa: sunrise (wschód słońca) i sunset (zachód słońca). Kierunki zostają east i west: The sun rises in the east and sets in the west. (Słońce wschodzi na wschodzie i zachodzi na zachodzie.)
Pory dnia i godziny ćwiczysz najlepiej w całych zdaniach. Wszystko o podawaniu czasu znajdziesz w artykule Godziny po angielsku.
Mieszkanie od strony południowej
Strony świata przydają się też przy szukaniu mieszkania. Polskie „balkon od strony południowej” to po angielsku a south-facing balcony. Tak samo a north-facing room (pokój od strony północnej) albo an east-facing kitchen (kuchnia od wschodu). Nazwy pokojów i mebli znajdziesz w artykule Dom po angielsku.
6. Ucz się stron świata blokami językowymi
Same nazwy kierunków zapamiętasz szybko. Trudność leży w przyimkach i w tym, co stoi obok. Dlatego w Sprachheld uczysz się bloków językowych: krótkich, stałych połączeń słów, które rodzimi użytkownicy mówią jako całość.
| Blok językowy | Po polsku |
|---|---|
| in the north of… | na północy… |
| south of… | na południe od… |
| on the south coast | na południowym wybrzeżu |
| to the east | na wschód |
| a south-facing balcony | balkon od strony południowej |
Weź blok in the north of… i opisz nim swoje strony: I live in the north of Poland. My parents live in the south of England. Kraków is in the south of Poland. Przyimek in wchodzi ci do głowy razem z całym blokiem i nie musisz go już tłumaczyć z polskiego „na”.
Ćwiczenie
Uzupełnij zdania po angielsku.
- Gdańsk leży na północy Polski. Gdańsk is in the ___ of Poland.
- Łódź leży na południowy zachód od Warszawy. Łódź is ___ of Warsaw.
- Słońce zachodzi na zachodzie. The sun sets in the ___.
- Mieszkamy w południowej Polsce. We live in ___ Poland.
- Spotkajmy się o północy. Let’s meet at ___.
Pokaż rozwiązanie
- north
- south-west (bez the i bez from)
- west
- southern
- midnight (o północy to pora dnia, nie kierunek)