| Sytuacja | Po polsku | Po angielsku |
|---|---|---|
| prosisz o coś | Kawę, proszę. | A coffee, please. |
| prosisz kogoś o przysługę | Czy możesz mi pomóc? | Could you help me, please? |
| podajesz coś | Proszę, to dla ciebie. | Here you are. |
| ktoś ci dziękuje | Proszę bardzo. Nie ma za co. | You’re welcome. |
| nie słyszysz, co ktoś mówi | Proszę? Słucham? | Sorry? |
| przepuszczasz kogoś w drzwiach | Proszę przodem. | After you. |
| zapraszasz do środka | Proszę wejść. | Come in. |
| ktoś pyta, czy może coś zrobić | Proszę bardzo, śmiało. | Go ahead. |
Po polsku jedno słowo „proszę” wystarcza w bardzo wielu sytuacjach. Po angielsku każda z nich wymaga innego zwrotu. Najczęstszy błąd Polaków to wstawianie please wszędzie tam, gdzie po polsku mówimy „proszę”. Poniżej dowiesz się, kiedy naprawdę mówisz please, a kiedy here you are, you’re welcome albo sorry. Do tego uprzejme prośby, różnice między brytyjskim i amerykańskim angielskim oraz ćwiczenie.
1. Please: gdy o coś prosisz
Please dodajesz do prośby, żeby brzmiała uprzejmie. Najczęściej stoi na końcu zdania, po przecinku. Możesz je też postawić na początku albo w środku pytania, zaraz po you.
| Angielski | Polski |
|---|---|
| A coffee, please. | Poproszę kawę. |
| Two tickets to Kraków, please. | Poproszę dwa bilety do Krakowa. |
| The bill, please. | Poproszę rachunek. |
| Can I have some water, please? | Mogę prosić o wodę? |
| Could you please wait a moment? | Możesz chwilę poczekać? |
| Please sit down. | Proszę usiąść. |
| Angielski | Wymowa |
|---|---|
| please | /pliːz/ |
| Yes, please. | /ˌjes ˈpliːz/ |
Uwaga, wymowa: Na końcu please słychać dźwięczne /z/, a nie /s/. W polskim głoska na końcu wyrazu traci dźwięczność (piszemy „chleb”, a mówimy „chlep”), dlatego wielu Polaków mówi „plis”. Przeciągnij trochę samogłoskę i zakończ ją brzęczącym /z/, jak bzyczenie pszczoły.
Dobrze wiedzieć: O rachunek w Wielkiej Brytanii prosisz słowami The bill, please. W USA mówi się The check, please.
Poproszę: jak zamawiać po angielsku
Polskie „poproszę” nie ma jednego odpowiednika. W kawiarni, w sklepie i w restauracji najczęściej usłyszysz te zwroty:
| Angielski | Polski |
|---|---|
| I’d like a tea, please. | Poproszę herbatę. |
| Can I have the soup, please? | Mogę prosić o zupę? |
| Could I have a glass of water, please? | Czy mogę prosić o szklankę wody? |
| I’ll have the fish, please. | Dla mnie ryba. |
| Can I get a latte? | Poproszę latte. (częste w USA) |
Uwaga: Zdanie I want a coffee brzmi po angielsku bardzo bezpośrednio, trochę jak „chcę kawę i już”. W sklepie i w restauracji mów I’d like… albo Can I have…?
Więcej zwrotów do zamawiania w restauracji znajdziesz w artykule Jedzenie po angielsku.
Please i polecenie: uważaj na ton
Po polsku „Proszę zamknąć okno” brzmi grzecznie. Po angielsku Please close the window to nadal polecenie. Tak mówi nauczyciel do klasy albo tak pisze się na tabliczkach: Please do not touch (Prosimy nie dotykać). W rozmowie z drugą osobą zamieniasz polecenie na pytanie:
| Brzmi jak polecenie | Brzmi jak prośba |
|---|---|
| Please close the window. | Could you close the window, please? |
| Please send me the file. | Could you send me the file, please? |
| Please wait here. | Would you mind waiting here? |
2. Uprzejme prośby: could you, would you mind
Po angielsku uprzejmość słychać przede wszystkim w budowie zdania. Im bardziej pośrednio prosisz, tym grzeczniej to brzmi. Oto prośby od najbardziej bezpośredniej do najbardziej uprzejmej:
| Angielski | Polski | Kiedy? |
|---|---|---|
| Can you help me? | Pomożesz mi? | wśród znajomych |
| Could you help me, please? | Czy możesz mi pomóc? | uprzejmie, pasuje prawie zawsze |
| Would you mind helping me? | Czy mogę cię prosić o pomoc? | bardzo uprzejmie |
| Could you possibly help me? | Czy jest szansa, że mi pomożesz? | gdy prosisz o coś większego |
| Would it be possible to change the date? | Czy dałoby się zmienić termin? | formalnie, w pracy, w urzędzie |
| I was wondering if you could help me. | Czy mogę prosić o pomoc? | bardzo uprzejmie, częste w Wielkiej Brytanii |
Could jest uprzejmiejsze niż can. Po would you mind stawiasz czasownik z końcówką -ing: Would you mind opening the door?, a nie „Would you mind to open”.
Uwaga, pułapka: Would you mind…? znaczy dosłownie „Czy masz coś przeciwko…?”. Jeśli się zgadzasz, odpowiadasz więc No, not at all albo Of course not. Odpowiedź Yes znaczyłaby, że jednak masz coś przeciwko.
Czy mogę…? Pytanie o pozwolenie
Gdy pytasz, czy wolno ci coś zrobić, zaczynasz od Can I…?, Could I…? albo May I…?. May I jest najbardziej formalne.
| Angielski | Polski |
|---|---|
| May I come in? | Czy mogę wejść? |
| Can I sit here? | Mogę tu usiąść? |
| Could I ask you something? | Czy mogę o coś zapytać? |
| Do you mind if I open the window? | Nie przeszkadza ci, jeśli otworzę okno? |
| Is it OK if I use your phone? | Mogę skorzystać z twojego telefonu? |
Can, could, may i would to czasowniki modalne. Jak działają i czym się różnią, przeczytasz w artykule Czasowniki modalne w angielskim.
3. Here you are: gdy coś komuś podajesz
Podajesz bilet konduktorowi, dajesz komuś długopis albo kelner stawia przed tobą talerz. W takich sytuacjach po polsku mówi się „proszę”. Po angielsku please nie pasuje, bo o nic nie prosisz. Mówisz:
| Angielski | Polski | Wymowa |
|---|---|---|
| Here you are. | Proszę. | /ˌhɪə juː ˈɑː/ |
| Here you go. | Proszę bardzo. | /ˌhɪə juː ˈɡəʊ/ |
| There you go. | Proszę bardzo. | /ˌðeə juː ˈɡəʊ/ |
| Here it is. | Proszę, tu jest. | /ˌhɪər ɪt ˈɪz/ |
| This is for you. | To dla ciebie. | /ðɪs ɪz fə ˈjuː/ |
Here you are pasuje zawsze. Here you go i There you go są trochę luźniejsze i bardzo częste w sklepach i kawiarniach. Here it is mówisz, gdy ktoś szukał konkretnej rzeczy: Where are my keys? – Here they are. (Gdzie są moje klucze? – Proszę, tutaj.)
Krótki dialog w pociągu:
- Tickets, please. (Bilety do kontroli, proszę.)
- Here you are. (Proszę.)
- Thank you. (Dziękuję.)
4. You’re welcome: odpowiedź na „dziękuję”
Gdy ktoś ci dziękuje, po polsku odpowiadasz „proszę”, „proszę bardzo” albo „nie ma za co”. Po angielsku nigdy nie mówisz wtedy please. Do wyboru masz:
| Angielski | Polski | Kiedy? |
|---|---|---|
| You’re welcome. | Proszę bardzo. | zawsze |
| My pleasure. | Cała przyjemność po mojej stronie. | uprzejmie, w pracy, w hotelu |
| Not at all. | Ależ nie ma za co. | uprzejmie, raczej w Wielkiej Brytanii |
| Don’t mention it. | Nie ma o czym mówić. | na co dzień |
| No problem. | Nie ma problemu. | na co dzień |
| No worries. | Nie ma sprawy. | luźno |
| Any time. | Zawsze chętnie. | wśród znajomych |
| Sure. | Jasne. | luźno, bardzo często w USA |
| Angielski | Wymowa |
|---|---|
| You’re welcome. | /jɔː ˈwelkəm/ |
| My pleasure. | /maɪ ˈpleʒə/ |
Dobrze wiedzieć: W brytyjskim sklepie często w ogóle nie usłyszysz you’re welcome. Sprzedawca i klient po prostu dziękują sobie nawzajem: Thank you! – Thank you! albo Cheers!
Wszystkie sposoby, żeby podziękować, znajdziesz w artykule Dziękuję po angielsku.
5. Proszę? Gdy czegoś nie dosłyszysz
Po polsku pytasz „Proszę?”, „Słucham?” albo „Co?”. Po angielsku Please? w tym znaczeniu nie istnieje. Mówisz:
| Angielski | Polski | Kiedy? |
|---|---|---|
| Sorry? | Słucham? Przepraszam? | najczęściej w Wielkiej Brytanii |
| Pardon? | Słucham? | uprzejmie |
| Excuse me? | Słucham? | częste w USA |
| Sorry, what was that? | Przepraszam, co mówisz? | luźno |
| Could you say that again, please? | Możesz powtórzyć? | zawsze |
| Could you speak a bit more slowly, please? | Możesz mówić trochę wolniej? | gdy ktoś mówi za szybko |
| I beg your pardon? | Słucham? | bardzo formalnie |
| What? | Co? | tylko wśród bliskich |
| Angielski | Wymowa |
|---|---|
| pardon | /ˈpɑːdn/ |
| sorry | /ˈsɒri/ |
Uwaga: Ton zmienia znaczenie. Excuse me?! albo I beg your pardon?! wypowiedziane z oburzeniem znaczy „Że co, proszę?!”. Samo What? do obcej osoby brzmi niegrzecznie.
Słowo sorry przyda ci się w wielu innych sytuacjach. Kiedy mówisz sorry, a kiedy excuse me, przeczytasz w artykule Przepraszam po angielsku.
6. Proszę wejść, proszę przodem: zaproszenia i zachęty
Polskie „proszę” często zaprasza albo zachęca: proszę wejść, proszę usiąść, proszę się częstować. Po angielsku zwykle w ogóle nie ma tu please, a mimo to zdanie brzmi uprzejmie:
| Angielski | Polski |
|---|---|
| Come in. | Proszę wejść. |
| Have a seat. | Proszę usiąść. |
| After you. | Proszę przodem. |
| Go ahead. | Proszę bardzo, śmiało. |
| Help yourself. | Częstuj się. |
| Make yourself at home. | Czuj się jak u siebie. |
| Be my guest. | Proszę bardzo, nie krępuj się. |
| Next, please! | Następna osoba, proszę! |
Go ahead mówisz, gdy ktoś pyta, czy może coś zrobić:
- Can I borrow your pen? (Mogę pożyczyć twój długopis?)
- Sure, go ahead. (Jasne, proszę bardzo.)
„Proszę pani!”: jak zwrócić się do kogoś
W polskiej szkole wołasz „Proszę pani!” albo „Proszę pana!”. W brytyjskiej szkole uczniowie mówią do nauczycielki Miss!, a do nauczyciela Sir!. Do obcej osoby na ulicy albo w sklepie nie mówisz Please!, tylko Excuse me: Excuse me, do you work here? (Przepraszam, czy pan tu pracuje?)
W angielskim nie ma też formy „pan” i „pani” jak w polskim. Polskie „Proszę pana, czy może pan…” to po prostu Excuse me, could you…? Uprzejmość słychać w słowach could i please, a nie w formie zwracania się do kogoś.
7. Proszę formalnie i nieformalnie
W pracy, w e-mailu albo w rozmowie z obcą osobą prosisz inaczej niż wśród przyjaciół. Porównaj:
| Formalnie | Nieformalnie |
|---|---|
| Could you please send me the documents? (Proszę o przesłanie dokumentów.) | Can you send me the docs? (Wyślesz mi dokumenty?) |
| Would it be possible to meet on Monday? (Czy dałoby się spotkać w poniedziałek?) | Can we meet on Monday? (Spotkamy się w poniedziałek?) |
| I would appreciate it if you could reply by Friday. (Proszę o odpowiedź do piątku.) | Let me know by Friday. (Daj znać do piątku.) |
| May I ask you a question? (Czy mogę zadać pytanie?) | Can I ask you something? (Mogę cię o coś zapytać?) |
| Would you be so kind as to explain it? (Czy mogę prosić o wyjaśnienie?) | Can you explain it? (Wytłumaczysz mi to?) |
Brytyjski i amerykański angielski
Gramatycznie Brytyjczycy i Amerykanie proszą tak samo. Różnica leży w stylu. Brytyjczycy częściej proszą bardzo pośrednio, a Amerykanie trochę prościej. Obie wersje są w swoim kraju uprzejme:
| Raczej w USA | Raczej w Wielkiej Brytanii |
|---|---|
| Can I get a coffee? | Could I have a coffee, please? |
| Can you help me with this? | Would you mind helping me with this? |
| Please wait for me. | Would you mind waiting for me? |
| Excuse me? | Sorry? |
8. Typowe błędy Polaków
| ❌ Źle | ✅ Dobrze | Dlaczego? |
|---|---|---|
| Please. (gdy coś podajesz) | Here you are. | Please mówisz tylko wtedy, gdy o coś prosisz. |
| Please. (odpowiedź na „thank you”) | You’re welcome. | Na podziękowanie odpowiadasz you’re welcome albo no problem. |
| Please? (gdy nie dosłyszysz) | Sorry? | To kalka z polskiego „Proszę?”. |
| I want a beer. | Can I have a beer, please? | I want brzmi szorstko. |
| Would you mind to open the window? | Would you mind opening the window? | Po mind stawiasz formę z -ing. |
| Give me the salt. | Could you pass the salt, please? | Przy stole o coś prosisz pytaniem i słowem pass. |
9. Ucz się „proszę” blokami językowymi
Uprzejme prośby to idealny przykład na to, że język składa się z gotowych kawałków. Nikt nie układa Could you…, please? słowo po słowie. Dlatego w Sprachheld uczysz się bloków językowych: krótkich, stałych połączeń słów, które rodzimi użytkownicy mówią jako całość.
| Blok językowy | Po polsku |
|---|---|
| Could you…, please? | Czy możesz…? |
| Can I have…, please? | Poproszę… |
| Here you are. | Proszę. (podając coś) |
| You’re welcome. | Proszę bardzo. Nie ma za co. |
| Would you mind…? | Czy możesz…? Nie przeszkadza ci…? |
| Yes, please. | Tak, poproszę. |
Weź blok Can I have…, please? i wstaw w środek to, czego potrzebujesz: Can I have a receipt, please?, Can I have the menu, please?, Can I have a bag, please? Zmieniasz jedno słowo, a cała prośba brzmi naturalnie i uprzejmie.
Ćwiczenie
Jak to powiesz po angielsku?
- W kawiarni: „Poproszę herbatę”.
- Podajesz komuś jego telefon: „Proszę”.
- Ktoś mówi Thank you. Odpowiedz: „Proszę bardzo”.
- Nie dosłyszysz, co ktoś powiedział: „Słucham?”
- Przepuszczasz kogoś w drzwiach: „Proszę przodem”.
Pokaż rozwiązanie
- A tea, please. (albo: Can I have a tea, please? / I’d like a tea, please.)
- Here you are. (albo: Here you go.)
- You’re welcome. (albo: No problem. / My pleasure.)
- Sorry? (albo: Pardon?)
- After you.