Przejdź do treści
  1. Strona główna
  2. Blog
  3. Nauka angielskiego

Czasowniki modalne w angielskim: can, must, should i inne z przykładami

Czasownik modalnyPo polskuPrzykład
canmóc, umiećTom can swim. (Tom umie pływać.)
couldmóc, umieć (w przeszłości); grzeczna prośbaCould you help me, please? (Czy mogę prosić o pomoc?)
maymóc (pozwolenie), być możeMay I come in? (Czy mogę wejść?)
mightbyć możeIt might rain later. (Później może padać.)
mustmusiećYou must wear a seatbelt. (Musisz zapiąć pasy.)
shouldpowinno się, wartoYou should try it. (Warto spróbować.)
willczas przyszły, decyzjaI’ll call you tomorrow. (Zadzwonię jutro.)
wouldtryb przypuszczający, grzeczna prośbaWould you like some tea? (Napijesz się herbaty?)
shallpropozycja (brytyjski)Shall I open the window? (Otworzyć okno?)

Czasowniki modalne (modal verbs) to krótkie słowa, które dodajesz przed zwykłym czasownikiem, żeby powiedzieć, czy coś umiesz, musisz albo możesz zrobić i co warto zrobić. W tym artykule poznasz wszystkie dziewięć z przykładami, zasady budowy zdań, różnicę między mustn’t a don’t have to i typowe błędy Polaków. Na końcu czeka ćwiczenie z rozwiązaniami.

Za darmo dla uczących się angielskiego
PDF do pobrania: lista słówek z angielską flagą

Twój darmowy PDF do tego artykułu

  • Cały ten artykuł do wydrukowania
  • Do tego pakiet ponad 100 bloków językowych i PDF-y do wszystkich tematów z bloga
Zapis po darmowy pakiet

Najpierw dostaniesz e-mail z linkiem do potwierdzenia zapisu. Potem wyślemy ci pakiet, a następnie porady do nauki angielskiego i informacje o naszych kursach. Z listy wypiszesz się w każdej chwili jednym kliknięciem. Więcej w polityce prywatności.

1. Czym są czasowniki modalne?

Czasowniki modalne należą do czasowników posiłkowych. Same nie opisują czynności, tylko twój stosunek do niej: czy coś jest możliwe, konieczne, dozwolone albo zalecane. Dlatego prawie zawsze stoi po nich drugi, zwykły czasownik.

Czasowniki modalne w komiksie z ninją: „Can you help me?” – „I could.”

Tłumaczenie: „Możesz mi pomóc?” – „Teoretycznie mogę.”

Dobra wiadomość: po polsku działa to bardzo podobnie. Mówisz „muszę iść” albo „mogę pomóc”, czyli czasownik modalny + bezokolicznik. Po angielsku jest tak samo: I must go, I can help. Różnica: po angielskim czasowniku modalnym bezokolicznik stoi bez to.

Cztery zasady, które musisz znać

Czasowniki modalne zachowują się inaczej niż zwykłe czasowniki. Te cztery zasady oszczędzą ci większości błędów:

Zasada❌ Źle✅ Dobrze
1. Brak -s w trzeciej osobieTom cans swim.Tom can swim.
2. Po modalnym bezokolicznik bez toYou must to go.You must go.
3. Pytania i przeczenia bez doDo you can help me?Can you help me?
4. Brak formy z -ing i bezokolicznikaI will can come.I will be able to come.

Z czwartej zasady wynika, że czasowniki modalne nie mają wszystkich czasów. Gdy potrzebujesz innego czasu, używasz zastępników: be able to zamiast can, have to zamiast must, be allowed to zamiast may.

2. Budowa zdań z czasownikami modalnymi

Budowa jest zawsze ta sama, bez względu na osobę:

Rodzaj zdaniaBudowaPrzykład
twierdzącepodmiot + modalny + czasownikAnna can drive. (Anna umie prowadzić samochód.)
przeczącepodmiot + modalny + not + czasownikAnna can’t drive. (Anna nie umie prowadzić samochodu.)
pytającemodalny + podmiot + czasownikCan Anna drive? (Czy Anna umie prowadzić samochód?)
krótka odpowiedźYes, podmiot + modalny / No, podmiot + modalny + notYes, she can. No, she can’t. (Tak, umie. Nie, nie umie.)

Formy skrócone przeczeń

W mowie i w tekstach nieformalnych prawie zawsze używasz form skróconych:

Pełna formaSkrótUwagi
cannotcan’tcannot piszesz razem, jako jedno słowo
could notcouldn’t
must notmustn’tpierwszego t nie wymawiasz: /ˈmʌsnt/
should notshouldn’t
will notwon’tforma nieregularna
would notwouldn’t
might notmight notskrót mightn’t jest dziś rzadko używany
shall notshan’trzadkie, tylko w brytyjskim angielskim

Uwaga na wymowę: W brytyjskim angielskim can’t wymawiasz /kɑːnt/, a can w zdaniu często brzmi krótko, jak /kən/. W amerykańskim can’t brzmi /kænt/ i przy szybkiej mowie łatwo pomylić je z can. Wtedy pomaga akcent: can’t jest zwykle wyraźnie zaakcentowane.

3. Czasowniki modalne po kolei

Każdy czasownik modalny ma kilka znaczeń. Poniżej znajdziesz najważniejsze, zawsze z przykładami.

Can i could

Can wyraża umiejętność, możliwość i pozwolenie. Po polsku to raz „umieć”, raz „móc”, a raz „wolno”. Angielski używa w tych sytuacjach jednego słowa.

ZnaczeniePrzykład
umiejętnośćAnna can speak three languages. (Anna mówi w trzech językach.)
możliwośćYou can pay by card. (Możesz zapłacić kartą.)
pozwolenieCan I sit here? (Mogę tu usiąść?)
prośbaCan you close the door? (Zamkniesz drzwi?)

Could to przeszła forma can (umiejętność w przeszłości) i grzeczniejsza wersja prośby. Używasz go też, gdy mówisz o możliwości, która nie jest pewna.

ZnaczeniePrzykład
umiejętność w przeszłościTom could read when he was four. (Tom umiał czytać, gdy miał cztery lata.)
grzeczna prośbaCould you repeat that, please? (Czy możesz to powtórzyć?)
możliwośćThat could be true. (To może być prawda.)

Dobrze wiedzieć: Po polsku mówisz po prostu „widzę”, „słyszę”. Po angielsku przy czasownikach zmysłów bardzo często dodajesz can: I can see the sea! (Widzę morze!), I can’t hear you (Nie słyszę cię). To brzmi zupełnie naturalnie.

Gdy chodzi o jedno konkretne osiągnięcie w przeszłości, zamiast could mówisz was able to albo managed to: Tom was able to fix the car (Tomowi udało się naprawić samochód). W przeczeniach couldn’t pasuje zawsze: Tom couldn’t fix the car.

May i might

May wyraża pozwolenie (formalnie) i możliwość. Might wyraża możliwość i brzmi zwykle trochę mniej pewnie. W codziennej rozmowie o możliwości oba słowa znaczą prawie to samo: „może”, „być może”.

ZnaczeniePrzykład
pozwolenie (formalnie)May I ask a question? (Czy mogę zadać pytanie?)
możliwośćAnna may be late today. (Anna może się dziś spóźnić.)
mniejsza pewnośćWe might go to the seaside this weekend. (Może pojedziemy w ten weekend nad morze.)

W rozmowie ze znajomymi zamiast May I…? mówisz zwykle Can I…?. May I…? usłyszysz raczej w sklepie, w urzędzie albo w szkole.

Must i have to

Oba znaczą „musieć”. W brytyjskim angielskim jest między nimi subtelna różnica:

AngielskiPolski
I must call my mum.Muszę zadzwonić do mamy. (tak uważam)
I have to work on Saturday.Muszę pracować w sobotę. (tak mówi szef)
Passengers must wear seatbelts.Pasażerowie muszą zapiąć pasy. (przepis)

Must nie ma czasu przeszłego. O obowiązku w przeszłości mówisz had to: Tom had to wait two hours. (Tom musiał czekać dwie godziny.) W amerykańskim angielskim w codziennej rozmowie częściej usłyszysz have to, a po brytyjsku także have got to: I’ve got to go (Muszę lecieć).

Must służy też do wnioskowania. Mówisz wtedy, że coś jest prawie pewne:

AngielskiPolski
Tom must be tired after the trip.Tom na pewno jest zmęczony po podróży.
That must be Anna.To na pewno Anna.
That can’t be true.To nie może być prawda.

Przeciwieństwem must w tym znaczeniu jest can’t, a nie mustn’t.

Mustn’t czy don’t have to?

To najczęstsza pułapka dla Polaków. Po polsku oba zdania zaczynają się od „nie”, ale po angielsku znaczą coś zupełnie innego:

AngielskiZnaczeniePolski
You mustn’t smoke here.zakazTu nie wolno palić.
You don’t have to come.brak obowiązkuNie musisz przychodzić.
You don’t need to bring anything.brak obowiązkuNie musisz nic przynosić.

Uwaga: „Nie musisz” to po angielsku you don’t have to albo you don’t need to. Gdy powiesz you mustn’t, zabrzmi to jak „nie wolno ci”. Po brytyjsku możesz też powiedzieć you needn’t: You needn’t worry (Nie musisz się martwić).

Should i ought to

Should wyraża radę, sugestię albo to, czego się spodziewasz. Po polsku to „powinien” albo „powinno się”, ale w zdaniach z „ty” często brzmi naturalniej „warto” albo „lepiej”.

AngielskiPolski
You should see a doctor.Lepiej idź do lekarza.
You shouldn’t eat so late.Lepiej nie jeść tak późno.
Tom should call his grandma.Tom powinien zadzwonić do babci.
The parcel should arrive tomorrow.Paczka powinna przyjść jutro.
Should I bring anything?Mam coś przynieść?

Ought to znaczy to samo co should, ale brzmi bardziej oficjalnie i w rozmowie słyszysz je rzadziej: You ought to apologise (Należy przeprosić). Zwróć uwagę: to jedyny czasownik modalny z to.

Will i would

Will wyraża czas przyszły, ale też decyzję podjętą w chwili mówienia, obietnicę i prośbę.

ZnaczeniePrzykład
przyszłośćIt will be cold tomorrow. (Jutro będzie zimno.)
decyzja w chwili mówieniaI’ll have the soup. (Wezmę zupę.)
obietnicaI won’t tell anyone. (Nikomu nie powiem.)
prośbaWill you help me? (Pomożesz mi?)

Więcej o tym, jak mówić o przyszłości z will, przeczytasz w artykule Future Simple.

Would to przede wszystkim tryb przypuszczający („-by”) i grzeczne prośby. W sklepie i restauracji I’d like… (skrót od I would like) to najprostszy sposób, żeby grzecznie o coś poprosić.

ZnaczeniePrzykład
propozycjaWould you like a coffee? (Napijesz się kawy?)
grzeczna prośbaWould you open the window, please? (Czy możesz otworzyć okno?)
zamówienieI’d like a table for two, please. (Poproszę stolik dla dwóch osób.)
tryb przypuszczającyAnna would buy a house by the sea. (Anna kupiłaby dom nad morzem.)
zwyczaj w przeszłościAs a child, Tom would play outside all day. (Jako dziecko Tom całymi dniami bawił się na dworze.)

Tryb przypuszczający z would spotkasz najczęściej w zdaniach z if. Wszystkie typy wyjaśniamy w artykule Zdania warunkowe w angielskim.

Shall

Shall usłyszysz dziś głównie w brytyjskim angielskim, i to prawie tylko w pytaniach z I i we. Proponujesz nimi coś albo pytasz o zdanie.

AngielskiPolski
Shall we go?Idziemy?
Shall I help you?Pomóc ci?
What shall we do tonight?Co robimy dziś wieczorem?

Amerykanie w takich pytaniach mówią raczej Should I…? albo Do you want me to…?.

4. Czasowniki modalne w przeszłości

Gdy mówisz o przeszłości, po czasowniku modalnym stawiasz have i trzecią formę czasownika. Tak oceniasz to, co już się stało.

BudowaZnaczeniePrzykład
should have + III formanależało, a się nie stałoTom should have called. (Tom powinien był zadzwonić.)
could have + III formabyło możliwe, ale się nie stałoAnna could have won. (Anna mogła wygrać.)
must have + III formana pewno tak byłoTom must have forgotten. (Tom na pewno zapomniał.)
might have + III formamoże tak byłoThey might have missed the bus. (Może uciekł im autobus.)
can’t have + III formana pewno tak nie byłoAnna can’t have said that. (Anna na pewno tego nie powiedziała.)

W mowie should have brzmi jak should’ve /ˈʃʊdəv/. Dlatego nawet rodzimi użytkownicy czasem piszą błędnie „should of”. Poprawnie jest zawsze should have.

5. Czasowniki modalne w stronie biernej

Czasowniki modalne łączą się też ze stroną bierną. Budowa: modalny + be + trzecia forma czasownika.

AngielskiPolski
The form must be signed.Formularz musi zostać podpisany.
This can be done online.To można załatwić przez internet.
The car should be washed.Samochód powinien zostać umyty.
Mobile phones must not be used here.Tu nie wolno używać telefonów komórkowych.

Takie zdania często spotkasz na tablicach, w regulaminach i instrukcjach. Jak działa strona bierna we wszystkich czasach, przeczytasz w artykule Strona bierna w angielskim.

6. Grzeczne prośby: od bezpośredniej do bardzo uprzejmej

Po polsku grzeczność wyrażasz często słowem „proszę” albo formą „pan, pani”. Po angielsku dużą rolę grają czasowniki modalne. Im dłuższe pytanie, tym zwykle uprzejmiej brzmi.

AngielskiJak brzmiPolski
Can you help me?zwyczajniePomożesz mi?
Could you help me, please?grzecznieCzy możesz mi pomóc?
Would you mind helping me?bardzo grzecznieCzy mogę prosić o pomoc?
Could I ask you a favour?bardzo grzecznieCzy mogę cię o coś poprosić?

Samo polskie „proszę” to w takich sytuacjach często po prostu please na końcu zdania. Więcej uprzejmych zwrotów znajdziesz w artykule Proszę po angielsku.

7. Typowe błędy Polaków

❌ Źle✅ DobrzeDlaczego?
Anna cans cook.Anna can cook.Czasowniki modalne nie dostają -s.
Do you can swim?Can you swim?Pytanie tworzysz bez do.
You must to go.You must go.Po modalnym bezokolicznik bez to.
Tom musted work.Tom had to work.Must nie ma czasu przeszłego.
You mustn’t come. (= nie musisz)You don’t have to come.Mustn’t znaczy „nie wolno”.
I will can help you.I’ll be able to help you.Po will potrzebujesz be able to.

8. Ucz się czasowników modalnych blokami językowymi

Czasowniki modalne najszybciej wchodzą do głowy w gotowych zwrotach. Dlatego w Sprachheld uczysz się bloków językowych: krótkich, stałych połączeń słów, które rodzimi użytkownicy mówią jako całość. Nie zastanawiasz się wtedy, czy po can stoi to, bo blok masz już osłuchany.

Blok językowyPo polsku
Can I help you?W czym mogę pomóc?
Could you…, please?Czy możesz…?
You should try it.Warto spróbować.
Shall we go?Idziemy?
You don’t have to.Nie musisz.
I’d rather not.Wolę nie.

Weź blok Could you…, please? i wstaw w środek to, czego potrzebujesz: Could you speak more slowly, please?, Could you open the door, please?, Could you send me the file, please? Jeden blok wystarczy na dziesiątki sytuacji.

Ćwiczenie

Wstaw właściwy czasownik modalny albo jego zastępnik: can, could, must, mustn’t, don’t have to, should.

  1. Tu nie wolno parkować. You ___ park here.
  2. Nie musisz mi dziękować. You ___ thank me.
  3. Anna umie grać na gitarze. Anna ___ play the guitar.
  4. Lepiej idź wcześniej spać. You ___ go to bed earlier.
  5. Czy możesz to powtórzyć? ___ you repeat that, please?
Pokaż rozwiązanie
  1. mustn’t
  2. don’t have to
  3. can
  4. should
  5. Could (albo Can)

Wypróbuj