W angielskim jest 12 czasów: po cztery w teraźniejszości (Present), w przeszłości (Past) i w przyszłości (Future). Każda grupa ma te same cztery odmiany: Simple (prosty), Continuous (ciągły, z -ing), Perfect (z have i trzecią formą) i Perfect Continuous (z have been i -ing). Na co dzień najczęściej używasz pięciu: Present Simple, Present Continuous, Past Simple, Present Perfect i Future Simple.
| Angielski | Czas | Polski |
|---|---|---|
| I work in a bank. | Present Simple | Pracuję w banku (na stałe). |
| I am working at the moment. | Present Continuous | Teraz pracuję (w tej chwili). |
| Tom has finished work. | Present Perfect | Tom skończył pracę (i jest już wolny). |
| I have been working since eight. | Present Perfect Continuous | Pracuję od ósmej. |
Polski ma tylko trzy czasy, za to dwa aspekty: robić i zrobić. Angielski rozróżnia więcej, dlatego jedno polskie zdanie może mieć kilka angielskich odpowiedników. Poniżej znajdziesz wszystkie 12 czasów w jednej tabeli, a potem każdy z osobna: kiedy go używać, jak go zbudować i jakie słowa go zapowiadają. Na końcu czekają typowe błędy Polaków i ćwiczenie.
1. Wszystkie czasy w angielskim w jednej tabeli
| Czas | Budowa | Przykład |
|---|---|---|
| Present Simple | forma podstawowa (he/she/it + -s) | Tom works in a bank. (Tom pracuje w banku.) |
| Present Continuous | am/is/are + -ing | Tom is working now. (Tom teraz pracuje.) |
| Present Perfect | have/has + III forma | Tom has worked here for two years. (Tom pracuje tu od dwóch lat.) |
| Present Perfect Continuous | have/has been + -ing | Tom has been working since eight. (Tom pracuje od ósmej.) |
| Past Simple | -ed albo II forma | Tom worked late yesterday. (Tom wczoraj pracował do późna.) |
| Past Continuous | was/were + -ing | Tom was working when Anna called. (Tom pracował, kiedy zadzwoniła Anna.) |
| Past Perfect | had + III forma | Tom had finished work before Anna arrived. (Tom skończył pracę, zanim przyszła Anna.) |
| Past Perfect Continuous | had been + -ing | Tom was tired because he had been working all day. (Tom był zmęczony, bo cały dzień pracował.) |
| Future Simple | will + forma podstawowa | Tom will help you. (Tom ci pomoże.) |
| Future Continuous | will be + -ing | Tom will be working at eight tomorrow. (Jutro o ósmej Tom będzie pracował.) |
| Future Perfect | will have + III forma | Tom will have finished by Friday. (Tom skończy do piątku.) |
| Future Perfect Continuous | will have been + -ing | By June, Tom will have been working here for ten years. (W czerwcu minie dziesięć lat, odkąd Tom tu pracuje.) |
Dobrze wiedzieć: O przyszłości mówisz po angielsku nie tylko z will. Bardzo często używasz też be going to (I’m going to call Anna.) i Present Continuous (Tom is meeting Anna tomorrow.). Formalnie nie są to osobne czasy, ale w codziennej rozmowie są równie ważne jak Future Simple.
2. Jak zbudowane są czasy angielskie?
Dwanaście czasów wygląda groźnie, ale wszystkie powstają według tej samej logiki. Wystarczy, że zrozumiesz cztery odmiany:
| Odmiana | Co pokazuje | Budowa |
|---|---|---|
| Simple | fakt, zwyczaj, zakończone zdarzenie, decyzję | forma podstawowa, -ed / II forma albo will |
| Continuous | czynność w toku, która akurat trwa | be + -ing |
| Perfect | coś, co stało się wcześniej niż inny moment | have + III forma |
| Perfect Continuous | jak długo coś trwa do jakiegoś momentu | have been + -ing |
To, czy mówisz o teraźniejszości, przeszłości czy przyszłości, pokazuje zawsze pierwszy czasownik posiłkowy. Reszta zdania się nie zmienia:
| Teraźniejszość | Przeszłość | Przyszłość |
|---|---|---|
| Anna is reading. | Anna was reading. | Anna will be reading. |
| Anna has read it. | Anna had read it. | Anna will have read it. |
Czasy angielskie a polski aspekt
Polak wybiera najpierw czas (przeszły, teraźniejszy, przyszły), a potem aspekt (czytać czy przeczytać). Angielski pyta raczej: czy to fakt, czy coś w toku, czy wynik, czy czas trwania? Ta tabela pokazuje, jak jedno polskie słowo rozkłada się na różne czasy angielskie:
| Po polsku | Po angielsku | Czas |
|---|---|---|
| Tom czyta (codziennie). | Tom reads every day. | Present Simple |
| Tom czyta (teraz). | Tom is reading now. | Present Continuous |
| Tom czyta od godziny. | Tom has been reading for an hour. | Present Perfect Continuous |
| Tom już przeczytał. | Tom has already read it. | Present Perfect |
| Tom przeczytał to wczoraj. | Tom read it yesterday. | Past Simple |
| Tom czytał, kiedy… | Tom was reading when… | Past Continuous |
| Tom przeczyta to jutro. | Tom will read it tomorrow. | Future Simple |
| Tom będzie czytał o ósmej. | Tom will be reading at eight. | Future Continuous |
Dobrze wiedzieć: Polski miał kiedyś też czas zaprzeszły („był przeczytał”). Dziś spotkasz go głównie w starszej literaturze. W angielskim jego odpowiednik, Past Perfect, żyje dalej i przydaje się w opowiadaniu.
3. Czasy teraźniejsze (Present)
Present Simple
Używasz go do zwyczajów, faktów, rzeczy stałych i rozkładów jazdy. Budowa: forma podstawowa, a przy he, she, it końcówka -s. Pytania i przeczenia tworzysz z do/does.
| Angielski | Polski |
|---|---|
| Anna drinks coffee every morning. | Anna pije kawę każdego ranka. |
| Tom doesn’t eat meat. | Tom nie je mięsa. |
| Where do you live? | Gdzie mieszkasz? |
Określenia czasu: always, usually, often, sometimes, never, every day, on Mondays. Wszystko o tym czasie znajdziesz w artykule Present Simple.
Present Continuous
Używasz go do tego, co dzieje się teraz albo w tym okresie, oraz do ustalonych planów na najbliższą przyszłość. Budowa: am/is/are + czasownik z -ing.
| Angielski | Polski |
|---|---|
| Anna is talking on the phone. | Anna rozmawia przez telefon. |
| Tom is learning Spanish this year. | Tom uczy się w tym roku hiszpańskiego. |
| We’re meeting Anna tomorrow. | Jutro spotykamy się z Anną. |
Określenia czasu: now, right now, at the moment, today, this week, Look!, Listen!. Szczegóły i różnicę z Present Simple znajdziesz w artykule Present Continuous.
Present Perfect
Łączy przeszłość z teraźniejszością: doświadczenia, skutki widoczne teraz i stany, które trwają do dziś. Budowa: have/has + trzecia forma czasownika.
| Angielski | Polski |
|---|---|
| Anna has never been to Ireland. | Anna nigdy nie była w Irlandii. |
| Tom has lost his phone. | Tom zgubił telefon (i nadal go nie ma). |
| I’ve known Anna for ten years. | Znam Annę od dziesięciu lat. |
Określenia czasu: ever, never, already, yet, just, so far, for, since. Ten czas sprawia Polakom sporo kłopotu, dlatego ma osobny artykuł: Present Perfect.
Present Perfect Continuous
Mówisz nim, jak długo trwa czynność, która zaczęła się w przeszłości i trwa do teraz. Budowa: have/has been + czasownik z -ing.
| Angielski | Polski |
|---|---|
| Anna has been learning English for three years. | Anna uczy się angielskiego od trzech lat. |
| How long have you been waiting? | Od jak dawna czekasz? |
Określenia czasu: for, since, how long, all day, lately, recently.
4. Czasy przeszłe (Past)
Past Simple
Podstawowy czas przeszły: zakończone wydarzenie w konkretnym czasie. Budowa: czasowniki regularne dostają -ed, nieregularne mają drugą formę (go → went). Pytania i przeczenia tworzysz z did i formą podstawową.
| Angielski | Polski |
|---|---|
| Anna visited her grandparents last weekend. | Anna odwiedziła dziadków w zeszły weekend. |
| Tom didn’t go to work yesterday. | Tom nie poszedł wczoraj do pracy. |
| When did the film start? | Kiedy zaczął się film? |
Określenia czasu: yesterday, last week, two days ago, in 2019, when I was a child. Wszystkie formy i czasowniki nieregularne znajdziesz w artykule Past Simple.
Past Continuous
Opisuje czynność, która w danym momencie przeszłości była w toku, często jako tło dla krótkiego zdarzenia. Budowa: was/were + czasownik z -ing.
| Angielski | Polski |
|---|---|
| At eight o’clock, Anna was having dinner. | O ósmej Anna jadła kolację. |
| Tom was driving when it started to snow. | Tom jechał samochodem, kiedy zaczął padać śnieg. |
Określenia czasu: while, when, as, at that moment, at six o’clock yesterday, all evening.
Past Perfect
Pokazuje, że coś wydarzyło się wcześniej niż inne zdarzenie w przeszłości. Przydaje się w opowiadaniu i w mowie zależnej. Budowa: had + trzecia forma czasownika.
| Angielski | Polski |
|---|---|
| When Anna arrived, the film had already started. | Kiedy Anna przyszła, film już się zaczął. |
| Tom had never seen the sea before that trip. | Przed tamtą podróżą Tom nigdy nie widział morza. |
Określenia czasu: already, before, after, by the time, never… before.
Past Perfect Continuous
Mówi, jak długo coś trwało przed innym momentem w przeszłości. Często wyjaśnia przyczynę. Budowa: had been + czasownik z -ing.
| Angielski | Polski |
|---|---|
| The ground was wet because it had been raining. | Ziemia była mokra, bo wcześniej padało. |
| Anna had been waiting for an hour when the bus came. | Anna czekała już godzinę, kiedy przyjechał autobus. |
Określenia czasu: for, since, how long, before, all day.
5. Czasy przyszłe (Future)
Future Simple
Używasz go do decyzji podjętych w chwili mówienia, obietnic, propozycji i przewidywań. Budowa: will + forma podstawowa, w przeczeniu won’t.
| Angielski | Polski |
|---|---|
| I’ll call you later. | Zadzwonię później. |
| It will be cold tomorrow. | Jutro będzie zimno. |
| Don’t worry, Tom won’t tell anyone. | Spokojnie, Tom nikomu nie powie. |
Określenia czasu: tomorrow, next week, soon, in two days, probably, I think. W brytyjskim angielskim w propozycjach z I i we usłyszysz też shall: Shall I open the window? (Otworzyć okno?). Amerykanie powiedzą raczej Should I open the window? Więcej przykładów znajdziesz w artykule Future Simple.
Future Continuous
Mówi, co będzie w toku w konkretnym momencie w przyszłości. Budowa: will be + czasownik z -ing.
| Angielski | Polski |
|---|---|
| This time tomorrow, Anna will be flying to London. | Jutro o tej porze Anna będzie lecieć do Londynu. |
| Don’t call at eight. Tom will be watching the match. | Nie dzwoń o ósmej. Tom będzie oglądać mecz. |
Określenia czasu: this time tomorrow, at eight tomorrow, this time next week.
Future Perfect
Mówi, że coś będzie już zakończone do jakiegoś momentu w przyszłości. Budowa: will have + trzecia forma czasownika.
| Angielski | Polski |
|---|---|
| Tom will have finished the project by Friday. | Tom skończy projekt do piątku. |
| By the time you get home, Anna will have left. | Zanim wrócisz do domu, Anna już wyjdzie. |
Określenia czasu: by, by the time, before, by then.
Future Perfect Continuous
Mówi, jak długo coś będzie trwało do jakiegoś momentu w przyszłości. W rozmowie słyszysz go rzadko. Budowa: will have been + czasownik z -ing.
| Angielski | Polski |
|---|---|
| In May, Anna will have been living in Kraków for five years. | W maju minie pięć lat, odkąd Anna mieszka w Krakowie. |
Określenia czasu: by, for, by the time.
Going to i Present Continuous o przyszłości
Gdy coś jest już zaplanowane, rodzimi użytkownicy zwykle nie mówią will:
| Angielski | Polski | Kiedy? |
|---|---|---|
| I’m going to visit my grandma on Sunday. | W niedzielę jadę do babci. | zamiar, plan |
| Look at those clouds. It’s going to rain. | Spójrz na te chmury. Będzie padać. | przewidywanie na podstawie tego, co widać |
| Tom is meeting Anna at five tomorrow. | Tom jutro o piątej spotyka się z Anną. | ustalone spotkanie |
6. Pytania, przeczenia i krótkie odpowiedzi
We wszystkich czasach działa ta sama zasada: pierwszy czasownik posiłkowy (is, have, was, will…) w pytaniu stoi przed podmiotem, w przeczeniu dostaje not, a w krótkiej odpowiedzi zostaje sam. Tylko Present Simple i Past Simple potrzebują pomocnika do/does albo did.
| Czas | Pytanie | Krótka odpowiedź |
|---|---|---|
| Present Simple | Do you work here? | Yes, I do. |
| Present Continuous | Is Tom working? | No, he isn’t. |
| Present Perfect | Have you finished? | Yes, I have. |
| Past Simple | Did Anna call? | No, she didn’t. |
| Past Continuous | Were they sleeping? | Yes, they were. |
| Future Simple | Will you help me? | Of course I will. |
7. Które czasy są najważniejsze?
Nie musisz uczyć się wszystkich dwunastu naraz. W codziennej rozmowie najczęściej słyszysz te:
- Present Simple: zwyczaje i fakty.
- Present Continuous: to, co dzieje się teraz.
- Past Simple: opowiadanie o przeszłości.
- Present Perfect: doświadczenia i skutki widoczne teraz.
- Future Simple i going to: plany i przewidywania.
Gdy je opanujesz, dołóż Past Continuous i Present Perfect Continuous. Past Perfect przyda ci się w opowiadaniu i w mowie zależnej. Future Perfect i Future Perfect Continuous spotkasz rzadko, głównie w tekstach i na wyższych poziomach. W szkole i na maturze bardzo często wraca też ta sama pułapka: odróżnić Present Simple od Present Continuous i Past Simple od Present Perfect.
8. Typowe błędy Polaków
| ❌ Źle | ✅ Dobrze | Dlaczego? |
|---|---|---|
| Where you live? | Where do you live? | Present Simple potrzebuje w pytaniu do/does. |
| I am work in a bank. | I work in a bank. | Nie mieszaj am z formą podstawową. |
| Tom don’t like coffee. | Tom doesn’t like coffee. | Przy he/she/it: doesn’t. |
| I live here since 2020. | I have lived here since 2020. | „Mieszkam tu od…” to Present Perfect. |
| I have seen Tom yesterday. | I saw Tom yesterday. | Z yesterday tylko Past Simple. |
| Tomorrow I go to the cinema. | Tomorrow I’m going to the cinema. | Plan na jutro: Present Continuous albo going to, nie Present Simple. |
| When I will finish, I will call you. | When I finish, I’ll call you. | Po when i if o przyszłości mówisz w Present Simple. |
9. Ucz się czasów angielskich blokami językowymi
Dwanaście czasów to dużo teorii. W rozmowie nikt nie ma czasu, żeby przy każdym zdaniu sprawdzać w głowie tabelę. Dlatego w Sprachheld uczysz się bloków językowych: krótkich, stałych połączeń słów, które rodzimi użytkownicy mówią jako całość. Każdy z nich niesie gotowy czas.
| Blok językowy | Po polsku |
|---|---|
| I usually… | Zwykle… |
| What are you doing? | Co robisz? |
| Have you ever…? | Zdarzyło ci się kiedyś…? |
| How was your day? | Jak minął dzień? |
| I’m going to… | Zamierzam… |
| I’ll call you later. | Zadzwonię później. |
Spróbuj połączyć kilka bloków w krótką rozmowę: How was your day? – Good, thanks. I’m going to cook dinner now. – Great, I’ll call you later. W trzech zdaniach mówisz o przeszłości, o planie i o przyszłości, a nie musisz myśleć o żadnej regule.
Ćwiczenie
Wstaw czasownik w odpowiednim czasie.
- Tom zwykle pracuje w biurze. Tom usually ___ in an office. (work)
- Anna teraz czyta książkę. Anna ___ a book right now. (read)
- W zeszłe wakacje pojechali do Gdańska. They ___ to Gdańsk last summer. (go)
- Mieszkam tu od dziesięciu lat. I ___ here for ten years. (live)
- Zadzwonię do ciebie jutro. I ___ you tomorrow. (call)
Pokaż rozwiązanie
- works (Present Simple, zwyczaj)
- is reading (Present Continuous, teraz)
- went (Past Simple, last summer)
- have lived albo have been living (Present Perfect, „od” do teraz)
- will call albo ‘ll call (Future Simple, obietnica)