Przejdź do treści
  1. Strona główna
  2. Blog
  3. Nauka angielskiego

Present Perfect: zasady, budowa, określenia czasu i ćwiczenia

Present Perfect łączy przeszłość z teraźniejszością. Używasz go, gdy coś już się wydarzyło, ale ważny jest skutek teraz, gdy mówisz o doświadczeniach (ever, never) albo o czymś, co trwa do dziś (for, since). Budowa: have/has + trzecia forma czasownika, np. Anna has finished.

AngielskiPolski
Tom has lost his keys.Tom zgubił klucze (i nadal ich nie ma).
Anna has never been to London.Anna nigdy nie była w Londynie.
I have known Tom for ten years.Znam Toma od dziesięciu lat.
Have you ever eaten sushi?Zdarzyło ci się jeść sushi?

W polskim nie ma takiego czasu, dlatego Present Perfect sprawia Polakom sporo kłopotu, zarówno w szkole, jak i na maturze. Tu dowiesz się krok po kroku, kiedy go używać, jak tworzyć zdania twierdzące, przeczące i pytania, jakie określenia czasu na niego wskazują i czym różni się od Past Simple. Na końcu czekają typowe błędy Polaków i ćwiczenie z rozwiązaniami. Jeśli chcesz najpierw zobaczyć wszystkie czasy w jednej tabeli, zajrzyj do artykułu Czasy w angielskim.

Za darmo dla uczących się angielskiego
PDF do pobrania: lista słówek z angielską flagą

Twój darmowy PDF do tego artykułu

  • Cały ten artykuł do wydrukowania
  • Do tego pakiet ponad 100 bloków językowych i PDF-y do wszystkich tematów z bloga
Zapis po darmowy pakiet

Najpierw dostaniesz e-mail z linkiem do potwierdzenia zapisu. Potem wyślemy ci pakiet, a następnie porady do nauki angielskiego i informacje o naszych kursach. Z listy wypiszesz się w każdej chwili jednym kliknięciem. Więcej w polityce prywatności.

1. Kiedy używać Present Perfect?

Present Perfect mówi o przeszłości, ale patrzy na nią z perspektywy „teraz”. Nie podajesz dokładnego momentu, w którym coś się stało. Ważne jest to, co z tego wynika dzisiaj, albo to, że coś w ogóle się wydarzyło.

Present Perfect w komiksie z ninją: „Have you seen my muffin?” – „No, I have not seen it!”

Tłumaczenie: „Nie wiesz, gdzie jest moja babeczka?” – „Nie, nie mam pojęcia!”

ZastosowaniePrzykład
Skutek widać terazTom has broken his leg. (Tom złamał nogę i teraz chodzi o kulach.)
Doświadczenie życiowe: kiedykolwiek, nigdy, ile razyAnna has visited Scotland three times. (Anna była w Szkocji trzy razy.)
Coś właśnie się wydarzyłoThe train has just left. (Pociąg właśnie odjechał.)
Stan, który trwa do terazThey have lived in Gdańsk since 2015. (Mieszkają w Gdańsku od 2015 roku.)
Okres, który jeszcze się nie skończył: dziś, w tym tygodniuTom has drunk three coffees today. (Tom wypił dziś już trzy kawy.)
Nowość, świeża wiadomośćPrices have gone up again. (Ceny znowu poszły w górę.)

Present Perfect po polsku

Polski ma tylko jeden czas przeszły, a różnice wyraża aspektem: zrobił albo robił. Present Perfect tłumaczysz więc zwykle na dwa sposoby:

  1. Czasem przeszłym, najczęściej dokonanym: Anna skończyła, Tom zgubił, pociąg odjechał.
  2. Czasem teraźniejszym ze słowem „od”: mieszkam tu od…, znam ją od…, jestem tu od…
Po polskuPo angielsku
Anna już skończyła raport.Anna has already finished the report.
Tom nigdy nie jadł pierogów.Tom has never eaten pierogi.
Mieszkam w Krakowie od pięciu lat.I have lived in Kraków for five years.
Znamy się od dawna.We have known each other for a long time.
Ile razy Anna była w Londynie?How many times has Anna been to London?

Dobrze wiedzieć: Czasownik dokonany często podpowiada Present Perfect, ale to nie jest reguła. Gdy w zdaniu pada konkretny czas w przeszłości (wczoraj, w 2020 roku, dwa dni temu), potrzebujesz Past Simple, nawet jeśli po polsku czasownik jest dokonany: Anna skończyła raport wczoraj = Anna finished the report yesterday.

Najważniejsza pułapka to druga grupa. Polskie „mieszkam tu od pięciu lat” ma czasownik w czasie teraźniejszym, a po angielsku mówisz I have lived here for five years, nigdy „I live here since five years”.

2. Budowa Present Perfect

Schemat: podmiot + have/has + trzecia forma czasownika (Past Participle)

Has stoi tylko przy he, she, it i przy rzeczownikach w liczbie pojedynczej (Anna has, the dog has). W pozostałych osobach mówisz have. W rozmowie prawie zawsze używasz skrótów: I’ve, you’ve, she’s, we’ve, they’ve.

OsobaZdanie twierdząceZdanie przeczącePytanie
II have worked (I’ve worked)I have not worked (I haven’t worked)Have I worked?
youyou have worked (you’ve worked)you haven’t workedHave you worked?
he / she / itshe has worked (she’s worked)she hasn’t workedHas she worked?
wewe have worked (we’ve worked)we haven’t workedHave we worked?
theythey have worked (they’ve worked)they haven’t workedHave they worked?

Zdanie twierdzące, przeczące i pytanie

W przeczeniu dodajesz not po have/has: have not (haven’t), has not (hasn’t). W pytaniu have/has stoi przed podmiotem. Słowo pytające, takie jak where, why albo how long, stawiasz na samym początku.

AngielskiPolski
Anna has finished her homework.Anna skończyła pracę domową.
They’ve bought a new car.Kupili nowy samochód.
Tom hasn’t called yet.Tom jeszcze nie zadzwonił.
My parents haven’t seen this film.Moi rodzice nie widzieli tego filmu.
Has Anna read the book?Czy Anna przeczytała tę książkę?
Where has Tom put the keys?Gdzie Tom położył klucze?
How long have you lived here?Od jak dawna tu mieszkasz?

Dobrze wiedzieć: Skrót ‘s może znaczyć is albo has. Rozpoznasz to po tym, co stoi dalej. Przy formie z -ing to is: she’s working (she is working). Przy trzeciej formie to has: she’s worked (she has worked).

Trzecia forma czasownika

Czasowniki regularne tworzą trzecią formę z końcówką -ed: work → worked, play → played. Przy pisowni uważaj na kilka zasad:

ZasadaPrzykład
Czasownik kończy się na -e: dodajesz tylko -dlive → lived, close → closed
Spółgłoska + -y: y zmienia się w -iedstudy → studied, try → tried (ale play → played)
Krótka, akcentowana samogłoska + spółgłoska: spółgłoska się podwajastop → stopped, plan → planned
Końcówka -l po krótkiej samogłosce: w brytyjskim podwajasz ltravel → travelled (US: traveled)

Czasowniki nieregularne mają własną trzecią formę, której trzeba się nauczyć: go → gone, see → seen, write → written, be → been, do → done. Najważniejsze z nich znajdziesz w artykule Czasowniki nieregularne w angielskim.

Uwaga: W Present Perfect potrzebujesz trzeciej formy, a nie drugiej. Mówisz Tom has gone home, nie „Tom has went home”. Anna has seen it, nie „Anna has saw it”.

3. Krótkie odpowiedzi

W krótkich odpowiedziach na pytanie w Present Perfect używasz have albo has. Nie powtarzasz trzeciej formy i nie używasz did.

PytanieTakNie
Have you finished?Yes, I have.No, I haven’t.
Has Tom called?Yes, he has.No, he hasn’t.
Have they arrived?Yes, they have.No, they haven’t.
Has it stopped raining?Yes, it has.No, it hasn’t.

W krótkiej odpowiedzi twierdzącej nie skracasz: Yes, I have, nigdy „Yes, I’ve”. Na pytanie z ever często usłyszysz też po prostu No, never.

4. Określenia czasu w Present Perfect

Te słowa często podpowiadają, że w zdaniu potrzebujesz Present Perfect. Na sprawdzianach i na maturze to najprostsza wskazówka, więc warto je znać na pamięć.

OkreśleniePo polskuPrzykład
everkiedykolwiek (w pytaniach)Have you ever been to Scotland?
nevernigdyTom has never driven a car.
alreadyjużAnna has already paid.
yetjuż (w pytaniach), jeszcze (w przeczeniach)Has the parcel arrived yet?
justwłaśnie, dopiero coThe film has just started.
stillwciąż, nadal (w przeczeniach)Anna still hasn’t called.
so fardo tej poryWe have had two tests so far.
recently, latelyostatnioHave you seen Tom recently?
forod (przez jakiś czas)They have been married for twenty years.
sinceod (jakiegoś momentu)Tom has worked here since May.
today, this week, this yeardziś, w tym tygodniu, w tym rokuAnna has had three lessons this week.
how longod jak dawna, jak długoHow long have you known Anna?

Gdzie stoją te słowa? Already, just, never i ever stawiasz między have/has a trzecią formą: Anna has already paid. Yet stoi na końcu zdania: Tom hasn’t replied yet. Already na końcu pytania wyraża zdziwienie: Have you finished already? (Już skończone?)

For czy since?

Po polsku w obu przypadkach mówisz „od”. Po angielsku wybór zależy od tego, co stoi dalej:

for (jak długo?)since (od kiedy?)
for ten minutessince eight o’clock
for three yearssince 2023
for a long timesince Christmas
for agessince I was a child

Oba zdania znaczą to samo: I have known Tom for ten years. i I have known Tom since 2016. (Znam Toma od dziesięciu lat. / Znam Toma od 2016 roku.)

5. Present Perfect czy Past Simple?

Present Perfect czy Past Simple: Past Simple podaje moment (yesterday), Present Perfect łączy przeszłość z teraz

To najczęstsze pytanie przy tym czasie. Zasada jest prosta:

Present PerfectPast Simple
Anna has lost her phone. (Anna zgubiła telefon i nadal go nie ma.)Anna lost her phone yesterday. (Anna zgubiła wczoraj telefon.)
Tom has been to Paris twice. (Tom był w Paryżu dwa razy.)Tom went to Paris last year. (Tom pojechał do Paryża w zeszłym roku.)
Tom has lived in Berlin for five years. (Tom mieszka w Berlinie od pięciu lat.)Tom lived in Berlin for five years. (Tom mieszkał w Berlinie przez pięć lat, teraz już nie.)
Tom has drunk two coffees this morning. (Jest jeszcze ranek.)Tom drank two coffees this morning. (Ranek już minął.)

Określenia yesterday, last week, in 2019, two days ago i pytanie When…? zawsze wymagają Past Simple. Mówisz When did you arrive?, nie „When have you arrived?”. Wszystko o czasie przeszłym prostym znajdziesz w artykule Past Simple.

W rozmowie często zaczynasz od Present Perfect, a szczegóły opowiadasz już w Past Simple:

Brytyjski i amerykański angielski

W USA w codziennej rozmowie często słyszysz Past Simple tam, gdzie Brytyjczyk powie Present Perfect, zwłaszcza z just, already i yet. W szkole i w tym artykule trzymamy się wersji brytyjskiej, ale warto rozumieć obie.

BrytyjskiAmerykański (potocznie)
Have you eaten yet?Did you eat yet?
Tom has just left.Tom just left.
Anna has already paid.Anna already paid.

Druga różnica to trzecia forma get: w brytyjskim got, w amerykańskim zwykle gotten. Tom’s English has got better. (US: has gotten better). Uważaj też na have got, bardzo częste zwłaszcza w brytyjskim: I’ve got a car. znaczy po prostu „mam samochód”. Formalnie to Present Perfect, ale znaczenie jest teraźniejsze.

6. Present Perfect a Present Perfect Continuous

Obok Present Perfect jest jeszcze forma ciągła: have/has been + czasownik z -ing. Present Perfect podkreśla wynik (co i ile zostało zrobione), a forma ciągła czas trwania (jak długo).

Present Perfect: wynikPresent Perfect Continuous: czas trwania
Anna has written three emails. (Anna napisała trzy maile.)Anna has been writing emails all morning. (Anna od rana pisze maile.)
Tom has painted the kitchen. (Kuchnia jest gotowa.)Tom has been painting the kitchen. (Może jeszcze nie skończył, ale ma farbę na rękach.)

Przy czasownikach takich jak know, like albo have (w znaczeniu „mieć”) zostajesz przy Present Perfect: I’ve known Tom for years, nie „I’ve been knowing”. Szczegóły i przykłady znajdziesz w artykule Present Perfect Continuous.

7. Typowe błędy Polaków

Te pomyłki wynikają głównie z tego, że w polskim nie ma Present Perfect. Gdy je znasz, łatwo ich unikniesz.

❌ Źle✅ DobrzeDlaczego?
I am here since two hours.I have been here for two hours.„Jestem tu od…” to Present Perfect. Do tego for, bo dwie godziny to okres.
I know Anna for ten years.I have known Anna for ten years.Stan, który trwa do teraz.
How long do you live here?How long have you lived here?„Od jak dawna tu mieszkasz?” to Present Perfect.
I have seen Tom yesterday.I saw Tom yesterday.Z yesterday tylko Past Simple.
Tom has went home.Tom has gone home.Po has trzecia forma, nie druga.
Anna have finished.Anna has finished.Przy he/she/it zawsze has.
Have you finished? – Yes, I did.Yes, I have.Krótka odpowiedź z tym samym czasownikiem posiłkowym co pytanie.

Been czy gone?

Obie formy pasują do go, ale znaczą co innego:

AngielskiPolski
Tom has gone to London.Tom pojechał do Londynu (i nadal tam jest).
Tom has been to London.Tom był w Londynie (i już wrócił).

Pytanie o doświadczenie zadajesz więc zawsze z been: Have you ever been to Ireland?

8. Ucz się Present Perfect blokami językowymi

Zamiast za każdym razem składać w głowie have i trzecią formę, ucz się bloków językowych: krótkich, stałych połączeń słów, które rodzimi użytkownicy mówią jako całość. Present Perfect jest w nich już gotowy.

Blok językowyPo polsku
I’ve just…Właśnie… / Dopiero co…
Have you ever…?Zdarzyło ci się kiedyś…?
I haven’t… yet.Jeszcze nie…
How long have you…?Od jak dawna…?
Have you seen my keys?Nie wiesz, gdzie są moje klucze?
It’s been ages.Kopę lat.

Weź blok Have you ever…? i dodaj trzecią formę: Have you ever been to Zakopane?, Have you ever tried bigos?, Have you ever seen a ghost? Po kilku takich pytaniach have i trzecia forma przychodzą same, bez zastanawiania się nad regułą.

Ćwiczenie

Wstaw czasownik w Present Perfect albo, jeśli to konieczne, w Past Simple.

  1. Anna już skończyła raport. Anna ___ already ___ the report. (finish)
  2. Tom nigdy nie był w Szkocji. Tom ___ never ___ to Scotland. (be)
  3. Znam Annę od 2015 roku. I ___ Anna ___ 2015. (know, for/since)
  4. Tom zgubił wczoraj portfel. Tom ___ his wallet yesterday. (lose)
  5. Czy dzieci zjadły już obiad? ___ the children ___ lunch yet? (have)
Pokaż rozwiązanie
  1. Anna has already finished the report.
  2. Tom has never been to Scotland.
  3. I have known Anna since 2015. (since, bo 2015 to punkt w czasie)
  4. Tom lost his wallet yesterday. (Past Simple, bo yesterday)
  5. Have the children had lunch yet?

Wypróbuj