| Trzy formy (I – II – III) | Po polsku |
|---|---|
| be – was, were – been | być |
| have – had – had | mieć |
| do – did – done | robić |
| say – said – said | mówić, powiedzieć |
| go – went – gone | iść, jechać |
| get – got – got | dostawać, stawać się |
| make – made – made | robić, wytwarzać |
| know – knew – known | wiedzieć, znać |
| think – thought – thought | myśleć |
| take – took – taken | brać |
| see – saw – seen | widzieć |
| come – came – come | przychodzić |
Te dwanaście czasowników nieregularnych należy do najczęstszych słów w angielskim. Poniżej znajdziesz pełną listę ponad 100 najważniejszych, pogrupowaną według wzorów. Dzięki temu nie uczysz się każdej formy osobno, tylko całych grup, które brzmią podobnie.
1. Czym są czasowniki nieregularne?
Każdy angielski czasownik ma trzy formy, które w polskiej szkole nazywa się po prostu „pierwszą, drugą i trzecią formą”:
- Bezokolicznik (infinitive): forma podstawowa, np. work, go.
- Past Simple: forma czasu przeszłego, np. worked, went.
- Past Participle: imiesłów, np. worked, gone.
Czasowniki regularne tworzą drugą i trzecią formę zawsze tak samo: dodajesz -ed. Work – worked – worked, play – played – played, ask – asked – asked. Czasowniki nieregularne mają własne formy, których trzeba się nauczyć: go – went – gone, write – wrote – written.
Dobrze wiedzieć: Razem ze złożonymi i rzadkimi słowami (np. undertake, withstand) czasowników nieregularnych jest w angielskim kilkaset. W codziennej rozmowie wystarczy ci mniej więcej sto z tej listy. Dobra wiadomość: to właśnie te czasowniki słyszysz najczęściej, więc szybko się z nimi osłuchasz.
Kiedy używasz której formy?
| Forma | Kiedy jej używasz | Przykład |
|---|---|---|
| I: bezokolicznik | teraźniejszość, przyszłość, po to, po did | Anna and Tom go to work by bus. (Anna i Tom jeżdżą do pracy autobusem.) |
| II: Past Simple | zakończona przeszłość | Anna went to Gdańsk last summer. (Anna pojechała zeszłego lata do Gdańska.) |
| III: Past Participle | Present Perfect, Past Perfect | Tom has never been to London. (Tom nigdy nie był w Londynie.) |
| III: Past Participle | strona bierna | The letter was written by hand. (List został napisany odręcznie.) |
Trzecia forma przyda ci się szczególnie w stronie biernej. Jeśli chcesz to przećwiczyć, zajrzyj do artykułu Strona bierna w angielskim.
Uwaga: W pytaniach i przeczeniach w czasie Past Simple na czas przeszły wskazuje już did. Główny czasownik wraca więc do pierwszej formy: Did you go?, nie „Did you went?”. Tom didn’t see the film, nie „Tom didn’t saw the film”.
2. Lista ponad 100 czasowników nieregularnych
Czasowniki są pogrupowane według tego, jak zmieniają się ich formy. Kliknij głośnik, posłuchaj i powtórz trzy formy na głos, jak rytm: sing – sang – sung. Rytm zapamiętujesz dużo łatwiej niż tabelę.
Wszystkie trzy formy takie same
Najłatwiejsza grupa: nic się nie zmienia. Czas rozpoznajesz tylko po reszcie zdania.
| Trzy formy (I – II – III) | Po polsku |
|---|---|
| bet – bet – bet | zakładać się |
| burst – burst – burst | pękać, wybuchać |
| cost – cost – cost | kosztować |
| cut – cut – cut | ciąć, kroić |
| hit – hit – hit | uderzać |
| hurt – hurt – hurt | ranić, boleć |
| let – let – let | pozwalać |
| put – put – put | kłaść, wkładać |
| quit – quit – quit | rzucać (np. pracę), przestawać |
| set – set – set | ustawiać, nastawiać |
| shut – shut – shut | zamykać |
| split – split – split | dzielić, rozdzielać |
| spread – spread – spread | rozprzestrzeniać, smarować |
| read – read – read | czytać (formę II i III wymawiasz /red/) |
Druga i trzecia forma na -ought albo -aught
Tu druga i trzecia forma są takie same i brzmią prawie identycznie: /ɔːt/.
| Trzy formy (I – II – III) | Po polsku |
|---|---|
| bring – brought – brought | przynosić |
| buy – bought – bought | kupować |
| catch – caught – caught | łapać |
| fight – fought – fought | walczyć, kłócić się |
| teach – taught – taught | uczyć (kogoś) |
| think – thought – thought | myśleć |
Druga i trzecia forma na -t
| Trzy formy (I – II – III) | Po polsku |
|---|---|
| bend – bent – bent | zginać, schylać się |
| build – built – built | budować |
| deal – dealt – dealt | zajmować się (czymś), rozdawać (karty) |
| feel – felt – felt | czuć (się) |
| keep – kept – kept | trzymać, zatrzymywać |
| leave – left – left | wychodzić, wyjeżdżać, zostawiać |
| lend – lent – lent | pożyczać (komuś) |
| light – lit – lit | zapalać |
| lose – lost – lost | gubić, przegrywać |
| mean – meant – meant | znaczyć, mieć na myśli |
| meet – met – met | spotykać, poznawać |
| send – sent – sent | wysyłać |
| sleep – slept – slept | spać |
| spend – spent – spent | wydawać (pieniądze), spędzać (czas) |
| sweep – swept – swept | zamiatać |
Druga i trzecia forma na -d
| Trzy formy (I – II – III) | Po polsku |
|---|---|
| feed – fed – fed | karmić |
| find – found – found | znajdować |
| have – had – had | mieć |
| hear – heard – heard | słyszeć |
| hold – held – held | trzymać |
| lay – laid – laid | kłaść, nakrywać (do stołu) |
| lead – led – led | prowadzić |
| make – made – made | robić, wytwarzać |
| pay – paid – paid | płacić |
| say – said – said | mówić, powiedzieć |
| sell – sold – sold | sprzedawać |
| stand – stood – stood | stać |
| tell – told – told | mówić (komuś), opowiadać |
| understand – understood – understood | rozumieć |
Druga i trzecia forma takie same, inne wzory
| Trzy formy (I – II – III) | Po polsku |
|---|---|
| dig – dug – dug | kopać (np. ziemię) |
| get – got – got | dostawać, stawać się (US: III forma gotten) |
| hang – hung – hung | wieszać |
| shine – shone – shone | świecić |
| shoot – shot – shot | strzelać |
| sit – sat – sat | siedzieć |
| spin – spun – spun | kręcić (się) |
| stick – stuck – stuck | przyklejać, utknąć |
| strike – struck – struck | uderzać, strajkować |
| swing – swung – swung | huśtać (się), machać |
| win – won – won | wygrywać |
Samogłoski i – a – u
Ta grupa ma bardzo wyraźny rytm: w pierwszej formie i, w drugiej a, w trzeciej u.
| Trzy formy (I – II – III) | Po polsku |
|---|---|
| begin – began – begun | zaczynać |
| drink – drank – drunk | pić |
| ring – rang – rung | dzwonić |
| shrink – shrank – shrunk | kurczyć się |
| sing – sang – sung | śpiewać |
| sink – sank – sunk | tonąć |
| swim – swam – swum | pływać |
Druga forma na -ew, trzecia na -wn
| Trzy formy (I – II – III) | Po polsku |
|---|---|
| blow – blew – blown | dmuchać, wiać |
| draw – drew – drawn | rysować |
| fly – flew – flown | latać, lecieć |
| grow – grew – grown | rosnąć, uprawiać |
| know – knew – known | wiedzieć, znać |
| throw – threw – thrown | rzucać |
| withdraw – withdrew – withdrawn | wypłacać (pieniądze), wycofywać |
| show – showed – shown | pokazywać (II forma jest regularna) |
Druga forma z „o”, trzecia na -en
| Trzy formy (I – II – III) | Po polsku |
|---|---|
| break – broke – broken | łamać, psuć |
| choose – chose – chosen | wybierać |
| forget – forgot – forgotten | zapominać |
| freeze – froze – frozen | marznąć, zamrażać |
| speak – spoke – spoken | mówić (w jakimś języku), rozmawiać |
| steal – stole – stolen | kraść |
| wake – woke – woken | budzić (się) |
Trzecia forma na -en
| Trzy formy (I – II – III) | Po polsku |
|---|---|
| beat – beat – beaten | bić, pokonywać |
| bite – bit – bitten | gryźć |
| drive – drove – driven | prowadzić (samochód), jechać |
| eat – ate – eaten | jeść |
| fall – fell – fallen | upadać, spadać |
| forgive – forgave – forgiven | wybaczać |
| give – gave – given | dawać |
| hide – hid – hidden | chować (się), ukrywać |
| ride – rode – ridden | jeździć (na rowerze, konno) |
| rise – rose – risen | wznosić się, wschodzić (o słońcu) |
| see – saw – seen | widzieć |
| shake – shook – shaken | potrząsać, trząść (się) |
| take – took – taken | brać |
| write – wrote – written | pisać |
Druga forma na -ore, trzecia na -orn
| Trzy formy (I – II – III) | Po polsku |
|---|---|
| bear – bore – borne | znosić (np. ból); „urodzić się” to be born |
| swear – swore – sworn | przysięgać, przeklinać |
| tear – tore – torn | drzeć, rwać |
| wear – wore – worn | nosić (ubranie) |
Pierwsza i trzecia forma takie same
| Trzy formy (I – II – III) | Po polsku |
|---|---|
| become – became – become | stawać się, zostawać (kimś) |
| come – came – come | przychodzić, przyjeżdżać |
| run – ran – run | biegać, biec |
Zupełnie nieregularne
Tych czterech nie da się przypisać do żadnej grupy. Na szczęście trzech z nich używasz codziennie, więc szybko wejdą ci w ucho.
| Trzy formy (I – II – III) | Po polsku |
|---|---|
| be – was, were – been | być |
| do – did – done | robić |
| go – went – gone | iść, jechać |
| lie – lay – lain | leżeć |
Dobrze wiedzieć: Was mówisz przy I, he, she, it, a were przy you, we, they: Anna was at home, They were at home.
3. Czasowniki nieregularne w zdaniach
Zamiast wkuwać same formy, ucz się ich od razu w krótkich połączeniach. Te zdania usłyszysz w rozmowie bardzo często:
| Angielski | Polski |
|---|---|
| Tom made a mistake. | Tom popełnił błąd. |
| Anna took a photo. | Anna zrobiła zdjęcie. |
| They had breakfast at eight. | Zjedli śniadanie o ósmej. |
| Tom lost his keys again. | Tom znowu zgubił klucze. |
| Anna found a new job. | Anna znalazła nową pracę. |
| They left early. | Wyszli wcześnie. |
| Anna bought two tickets. | Anna kupiła dwa bilety. |
| Tom told me the truth. | Tom powiedział mi prawdę. |
| The children fell asleep. | Dzieci zasnęły. |
| Anna has already eaten. | Anna już zjadła. |
| Tom has gone home. | Tom poszedł do domu. |
| The window is broken. | Okno jest wybite. |
Zwróć uwagę, że w angielskim i w polskim często pasują do siebie inne czasowniki. Po polsku robisz zdjęcie, a po angielsku je „bierzesz”: take a photo. Po polsku popełniasz błąd, a po angielsku go „robisz”: make a mistake. Właśnie dlatego warto uczyć się całych połączeń, a nie pojedynczych słów. Więcej przydatnych czasowników z przykładami znajdziesz w artykule Najważniejsze czasowniki angielskie.
4. Wymowa: czasowniki z pułapką
Niektóre formy pisze się zupełnie inaczej, niż się je wymawia. Tu najczęściej mylą się Polacy:
| Forma | Wymowa | Przykład |
|---|---|---|
| read (II, III) | /red/ | Anna read the whole book yesterday. (Anna przeczytała wczoraj całą książkę.) |
| said | /sed/ | Tom said no. (Tom powiedział „nie”.) |
| bought, brought, thought | /bɔːt/, /brɔːt/, /θɔːt/ | Anna bought some bread. (Anna kupiła chleb.) |
| caught, taught | /kɔːt/, /tɔːt/ | Tom caught the last bus. (Tom zdążył na ostatni autobus.) |
| ate | /et/ albo /eɪt/ (US: /eɪt/) | They ate pierogi for dinner. (Na obiad zjedli pierogi.) |
| won | /wʌn/, jak one | Poland won the match. (Polska wygrała mecz.) |
| been | /biːn/ (US: /bɪn/) | Tom has been ill all week. (Tom choruje już cały tydzień.) |
| heard | /hɜːd/ | Anna heard a noise. (Anna usłyszała hałas.) |
| meant | /ment/ | Tom meant well. (Tom miał dobre intencje.) |
Uwaga: W thought pierwsza głoska to /θ/: język lekko między zębami. Polacy często mówią „tot” albo „fot”, a wtedy słowo brzmi jak zupełnie inne. Ćwicz powoli: think – thought – thought.
Przy czasownikach regularnych uważaj z kolei na końcówkę -ed. Najczęściej nie wymawiasz jej jako osobnej sylaby: worked to /wɜːkt/, a nie „łorked”. Osobną sylabę słyszysz tylko po t i d: wanted /ˈwɒntɪd/, needed /ˈniːdɪd/.
5. Różnice brytyjskie i amerykańskie
Kilka czasowników ma w brytyjskim angielskim dwie formy: z końcówką -t i regularną z -ed. Amerykanie zwykle wybierają formę regularną.
| Czasownik | Brytyjski | Amerykański |
|---|---|---|
| learn | learnt, learned | learned |
| dream | dreamt, dreamed | dreamed |
| burn | burnt, burned | burned |
| spell | spelt, spelled | spelled |
| smell | smelt, smelled | smelled |
| spoil | spoilt, spoiled | spoiled |
| get (III forma) | got | gotten |
Obie wersje są poprawne i wszędzie cię zrozumieją. Formy na -t Amerykanie używają głównie jako przymiotnika: burnt toast (przypalony tost).
6. Typowe błędy Polaków
Te pomyłki zdarzają się bardzo często. Gdy je znasz, łatwo ich unikniesz.
| Błąd | Poprawnie | Dlaczego? |
|---|---|---|
| Did you went there? | Did you go there? | Po did zawsze pierwsza forma. |
| Tom has went home. | Tom has gone home. | Po have/has trzecia forma, nie druga. |
| Anna has saw it. | Anna has seen it. | See – saw – seen: po has potrzebujesz seen. |
| Tom feeled tired. | Tom felt tired. | Feel jest nieregularne: felt. |
| The prices raised. | The prices rose. | Rise (rosnąć) jest nieregularne, raise (podnosić coś) regularne. |
Fall, feel i fill
W polskim nie ma długich i krótkich samogłosek, dlatego te trzy czasowniki łatwo pomylić. Każdy znaczy coś innego i ma inne formy:
| Trzy formy | Po polsku |
|---|---|
| fall – fell – fallen | upadać, spadać |
| feel – felt – felt | czuć (się) |
| fill – filled – filled | napełniać (czasownik regularny) |
Lie, lay i kłamstwo
Tu mylą się nawet rodzimi użytkownicy. Lie – lay – lain znaczy „leżeć”. Lay – laid – laid znaczy „kłaść coś”. A lie – lied – lied (regularnie) znaczy „kłamać”.
| Angielski | Polski |
|---|---|
| The cat lay on the sofa all day. | Kot leżał na kanapie cały dzień. |
| Anna laid the table. | Anna nakryła do stołu. |
| Tom lied to his boss. | Tom okłamał szefa. |
Been czy gone?
Obie formy pasują do go, ale znaczą co innego. Tom has gone to London znaczy, że Tom pojechał do Londynu i nadal tam jest. Tom has been to London znaczy, że był tam kiedyś i już wrócił.
7. Jak nauczyć się czasowników nieregularnych?
Lista ponad stu czasowników wygląda groźnie. Nie musisz jednak uczyć się jej od góry do dołu. Te sposoby działają lepiej:
- Ucz się grupami. Gdy znasz sing – sang – sung, łatwiej zapamiętasz też ring – rang – rung i drink – drank – drunk.
- Mów na głos. Trzy formy powtarzane jak rytm zostają w głowie dużo dłużej niż przeczytane po cichu.
- Zacznij od najczęstszych. Dwanaście czasowników z tabeli na górze tej strony słyszysz codziennie. Gdy je opanujesz, reszta przyjdzie łatwiej.
- Ucz się w połączeniach. Took a photo, made a mistake, lost my keys: takie zwroty zapamiętujesz razem z formą czasownika.
- Mało, ale codziennie. Pięć czasowników dziennie przez trzy tygodnie da ci więcej niż jedno wieczorne wkuwanie przed sprawdzianem.
8. Ucz się czasowników nieregularnych blokami językowymi
Najszybciej oswoisz się z czasownikami nieregularnymi, gdy nie będziesz musieć ich za każdym razem odmieniać w głowie. Dlatego w Sprachheld uczysz się bloków językowych: krótkich, stałych połączeń słów, które rodzimi użytkownicy mówią jako całość. Forma czasownika jest w nich już gotowa.
| Blok językowy | Po polsku |
|---|---|
| Have you ever been to…? | Zdarzyło ci się być w…? |
| I didn’t know that. | Pierwsze słyszę. |
| I forgot about it. | Wyleciało mi to z głowy. |
| I’ve got a question. | Mam pytanie. |
| Who told you? | Kto ci powiedział? |
| It’s been ages. | Kopę lat. |
Weź blok Have you ever been to…? i dodaj dowolne miejsce: Have you ever been to Zakopane?, Have you ever been to Scotland?, Have you ever been to a football match? Trzecia forma been sama wchodzi ci do ucha, bez tabeli i bez wkuwania.
Ćwiczenie
Wstaw właściwą formę czasownika z nawiasu.
- Wczoraj Anna kupiła nowy rower. Yesterday Anna ___ a new bike. (buy)
- Tom napisał już dziś trzy maile. Tom has already ___ three emails today. (write)
- Czy Anna widziała ten film? Did Anna ___ the film? (see)
- W zeszły weekend pojechali do Krakowa. They ___ to Kraków last weekend. (go)
- Okno zostało wybite w nocy. The window was ___ in the night. (break)
Pokaż rozwiązanie
- bought
- written
- see (po did zawsze pierwsza forma)
- went
- broken