| Angielski | Polski | Wymowa |
|---|---|---|
| football | piłka nożna (US: soccer) | /ˈfʊtbɔːl/ |
| volleyball | siatkówka | /ˈvɒlibɔːl/ |
| basketball | koszykówka | /ˈbɑːskɪtbɔːl/ |
| tennis | tenis | /ˈtenɪs/ |
| swimming | pływanie | /ˈswɪmɪŋ/ |
| running | bieganie | /ˈrʌnɪŋ/ |
| cycling | jazda na rowerze, kolarstwo | /ˈsaɪklɪŋ/ |
| skiing | narciarstwo, jazda na nartach | /ˈskiːɪŋ/ |
| yoga | joga | /ˈjəʊɡə/ |
1. Play, go czy do? Prosta zasada
Po polsku mówisz „grać w piłkę”, „pływać” albo „uprawiać jogę”. Po angielsku przy sporcie używasz najczęściej jednego z trzech czasowników: play, go albo do. Wybór zależy od dyscypliny.
| Czasownik | Kiedy? | Przykłady |
|---|---|---|
| play | gry z piłką, przeciwnikiem i punktami | play football, play tennis, play chess |
| go | sporty z końcówką -ing, często na zewnątrz | go swimming, go cycling, go skiing |
| do | ćwiczenia, sztuki walki, sporty bez piłki | do yoga, do karate, do gymnastics |
| Angielski | Polski |
|---|---|
| Tom plays football every Saturday. | Tom gra w piłkę w każdą sobotę. |
| Anna goes swimming twice a week. | Anna chodzi na basen dwa razy w tygodniu. |
| We do yoga on Mondays. | W poniedziałki ćwiczymy jogę. |
| Do you play volleyball? | Grasz w siatkówkę? |
| Let’s go cycling this weekend. | Wybierzmy się na rower w ten weekend. |
Uwaga: Po play nie dodajesz przedimka ani przyimka. Mówisz play football, a nie „play the football” ani „play in football”. Polskie „grać w piłkę” kusi, żeby dodać in, ale po angielsku to błąd.
Dobrze wiedzieć: Polskie „uprawiać sport” to w brytyjskim angielskim do sport, a w amerykańskim play sports. Ogólne „ćwiczyć” to exercise albo potocznie work out: Anna works out at the gym. (Anna ćwiczy na siłowni.) Dni tygodnia z przykładów znajdziesz w artykule Dni tygodnia po angielsku.
2. Sporty z piłką i gry: play
| Angielski | Polski | Wymowa |
|---|---|---|
| football | piłka nożna (US: soccer) | /ˈfʊtbɔːl/ |
| volleyball | siatkówka | /ˈvɒlibɔːl/ |
| basketball | koszykówka | /ˈbɑːskɪtbɔːl/ |
| handball | piłka ręczna | /ˈhændbɔːl/ |
| tennis | tenis | /ˈtenɪs/ |
| table tennis | tenis stołowy, ping-pong | /ˈteɪbl tenɪs/ |
| badminton | badminton | /ˈbædmɪntən/ |
| ice hockey | hokej na lodzie | /ˈaɪs hɒki/ |
| golf | golf | /ɡɒlf/ |
| rugby | rugby | /ˈrʌɡbi/ |
| chess | szachy | /tʃes/ |
| darts | rzutki, dart | /dɑːts/ |
Uwaga: W USA football to futbol amerykański. Piłkę nożną Amerykanie nazywają soccer. W Wielkiej Brytanii i w Europie football to zawsze piłka nożna.
3. Sporty z -ing: go
| Angielski | Polski | Wymowa |
|---|---|---|
| swimming | pływanie | /ˈswɪmɪŋ/ |
| running | bieganie | /ˈrʌnɪŋ/ |
| cycling | jazda na rowerze, kolarstwo | /ˈsaɪklɪŋ/ |
| skiing | narciarstwo | /ˈskiːɪŋ/ |
| cross-country skiing | biegi narciarskie | /ˌkrɒs ˌkʌntri ˈskiːɪŋ/ |
| snowboarding | snowboard | /ˈsnəʊbɔːdɪŋ/ |
| ice skating | łyżwiarstwo, jazda na łyżwach | /ˈaɪs skeɪtɪŋ/ |
| hiking | wędrówki górskie, piesze wycieczki | /ˈhaɪkɪŋ/ |
| climbing | wspinaczka | /ˈklaɪmɪŋ/ |
| horse riding | jazda konna | /ˈhɔːs raɪdɪŋ/ |
| sailing | żeglarstwo | /ˈseɪlɪŋ/ |
| kayaking | kajakarstwo | /ˈkaɪækɪŋ/ |
| fishing | wędkarstwo | /ˈfɪʃɪŋ/ |
| surfing | surfing | /ˈsɜːfɪŋ/ |
| Nordic walking | nordic walking | /ˌnɔːdɪk ˈwɔːkɪŋ/ |
| Angielski | Polski |
|---|---|
| We go hiking in the Tatra Mountains every summer. | Co lato chodzimy po górach w Tatrach. |
| Tom goes sailing on the Masurian Lakes. | Tom żegluje po Mazurach. |
| Anna’s grandfather goes fishing on Sundays. | Dziadek Anny w niedziele chodzi na ryby. |
Uwaga na wymowę: W climbing nie słychać „b”: mówisz /ˈklaɪmɪŋ/. A w skiing są dwa „i” i oba wymawiasz: /ˈskiːɪŋ/.
Dobrze wiedzieć: Mówisz go swimming, a nie „go on swimming” ani „go to swimming”. Gdy mówisz o miejscu, dodajesz to the: I go to the swimming pool. (Chodzę na basen.) I go to the gym. (Chodzę na siłownię.)
4. Ćwiczenia i sztuki walki: do
| Angielski | Polski | Wymowa |
|---|---|---|
| yoga | joga | /ˈjəʊɡə/ |
| pilates | pilates | /pɪˈlɑːtiːz/ |
| aerobics | aerobik | /eəˈrəʊbɪks/ |
| gymnastics | gimnastyka | /dʒɪmˈnæstɪks/ |
| athletics | lekkoatletyka (US: track and field) | /æθˈletɪks/ |
| karate | karate | /kəˈrɑːti/ |
| judo | judo | /ˈdʒuːdəʊ/ |
| boxing | boks | /ˈbɒksɪŋ/ |
| martial arts | sztuki walki | /ˌmɑːʃl ˈɑːts/ |
| weightlifting | podnoszenie ciężarów | /ˈweɪtlɪftɪŋ/ |
Dobrze wiedzieć: Zasada play, go, do to tylko wskazówka, a nie sztywna reguła. Przy kilku sportach usłyszysz dwie wersje, na przykład do boxing i box. Gdy nie wiesz, którego czasownika użyć, powiedz po prostu z like: I like skiing. (Lubię jeździć na nartach.)
5. Sporty popularne w Polsce
Tych dyscyplin nie ma w każdym podręczniku, a w rozmowie o Polsce na pewno ci się przydadzą:
| Angielski | Polski | Wymowa |
|---|---|---|
| ski jumping | skoki narciarskie | /ˈskiː dʒʌmpɪŋ/ |
| speedway | żużel | /ˈspiːdweɪ/ |
| volleyball | siatkówka | /ˈvɒlibɔːl/ |
| handball | piłka ręczna | /ˈhændbɔːl/ |
| rowing | wioślarstwo | /ˈrəʊɪŋ/ |
| Angielski | Polski |
|---|---|
| In Poland, a lot of people watch ski jumping in winter. | W Polsce zimą wiele osób ogląda skoki narciarskie. |
| Do you ever go to speedway races? | Chodzisz czasem na żużel? |
6. Na meczu po angielsku
| Angielski | Polski | Wymowa |
|---|---|---|
| match | mecz (US: game) | /mætʃ/ |
| team | drużyna | /tiːm/ |
| player | zawodnik, zawodniczka | /ˈpleɪə/ |
| footballer | piłkarz, piłkarka | /ˈfʊtbɔːlə/ |
| coach | trener, trenerka | /kəʊtʃ/ |
| referee | sędzia (np. w piłce nożnej) | /ˌrefəˈriː/ |
| fan | kibic, kibicka, fan | /fæn/ |
| goal | gol, bramka | /ɡəʊl/ |
| score | wynik | /skɔː/ |
| draw | remis (US: tie) | /drɔː/ |
| pitch | boisko (US: field) | /pɪtʃ/ |
| court | kort, boisko (do tenisa, koszykówki) | /kɔːt/ |
| stadium | stadion | /ˈsteɪdiəm/ |
| medal | medal | /ˈmedl/ |
| championship | mistrzostwa | /ˈtʃæmpiənʃɪp/ |
| Angielski | Polski |
|---|---|
| What’s the score? | Jaki jest wynik? |
| It’s two-nil. | Jest dwa do zera. |
| Who’s winning? | Kto wygrywa? |
| It ended in a draw. | Skończyło się remisem. |
| What a goal! | Co za gol! |
Dobrze wiedzieć: W brytyjskim angielskim zero w wyniku meczu to nil: two-nil, one-nil. W tenisie zero to love. Amerykanie mówią zwykle two to nothing albo two-zero. Więcej o liczbach przeczytasz w artykule Liczby po angielsku.
Wygrać, przegrać, pokonać
| Angielski | Polski |
|---|---|
| to win a match | wygrać mecz |
| to lose a match | przegrać mecz |
| to beat the other team | pokonać przeciwną drużynę, wygrać z przeciwną drużyną |
| to score a goal | strzelić gola |
| to support a team | kibicować drużynie |
Uwaga: „Wygrać z kimś” to po angielsku beat someone, a nie „win with someone”. Win łączysz z meczem albo nagrodą: win a match, win a medal. Zdanie Poland beat Italy. znaczy „Polska wygrała z Włochami”.
Kto uprawia jaki sport?
Nazwę zawodnika tworzysz często z końcówką -er. Po angielsku ta sama nazwa pasuje do kobiety i do mężczyzny:
| Angielski | Polski | Wymowa |
|---|---|---|
| swimmer | pływak, pływaczka | /ˈswɪmə/ |
| runner | biegacz, biegaczka | /ˈrʌnə/ |
| skier | narciarz, narciarka | /ˈskiːə/ |
| ski jumper | skoczek narciarski, skoczkini narciarska | /ˈskiː dʒʌmpə/ |
| climber | wspinacz, wspinaczka | /ˈklaɪmə/ |
| tennis player | tenisista, tenisistka | /ˈtenɪs pleɪə/ |
| cyclist | kolarz, kolarka | /ˈsaɪklɪst/ |
Dobrze wiedzieć: Nie każda nazwa kończy się na -er. Kolarz to cyclist, a przy grach zespołowych najprościej dodać player: volleyball player (siatkarz, siatkarka), basketball player (koszykarz, koszykarka).
7. Typowe błędy Polaków
| Źle | Dobrze | Dlaczego |
|---|---|---|
| I play in football. | I play football. | Po play nie ma przyimka. |
| I train football. | I play football. | „Trenuję piłkę” to po angielsku po prostu play, a train bez dopełnienia: I train three times a week. |
| I go on swimming. | I go swimming. | Po go od razu forma z -ing. |
| I make sport. | I do sport. | Sport się „robi” z do, nie z make. |
| We won with them. | We beat them. | Wygrać z kimś to beat. |
8. Mów o sporcie blokami językowymi
Zasada play, go, do pomaga, ale w rozmowie nie ma czasu na myślenie o regułach. Dlatego w Sprachheld uczysz się bloków językowych: krótkich, stałych połączeń słów, których rodzimi użytkownicy używają na co dzień. Mówisz je w całości, bez układania słowo po słowie.
| Blok językowy | Po polsku |
|---|---|
| go for a run | pójść pobiegać |
| go to the gym | chodzić na siłownię |
| What’s the score? | Jaki jest wynik? |
| I’m a big fan of… | Uwielbiam…, bardzo lubię… |
| twice a week | dwa razy w tygodniu |
Taki blok łatwo przerobić na własne zdanie: I go to the gym twice a week. Zamień siłownię na basen, a liczbę na swoją: I go swimming three times a week. Reszta zostaje bez zmian. Więcej czasowników do takich zdań znajdziesz w artykule Najważniejsze czasowniki angielskie.
Ćwiczenie
Uzupełnij zdania słowem play, go albo do w odpowiedniej formie.
- Tom ___ football with his friends after school.
- Anna ___ yoga every morning.
- Let’s ___ skiing in the mountains in February.
- Do you ___ chess?
- My parents ___ cycling every weekend.
Pokaż rozwiązanie
- plays
- does
- go
- play
- go